بحث در خصوص یافته های پژوهش …………………………………………………………………….. ۲۷۵

محدودیت های پژوهش ……………………………………………………………………………………… ۳۱۲

پیشنهادات پژوهش …………………………………………………………………………………………….. ۳۱۳

منابع فارسی ………………………………………………………………………………………………………. ۳۱۴

منابع انگلیسی………………………………………………………………………………………………………۳۲۷

فهرست جداول

موضوع صفحه

جدول شماره ۱-۲ : الگوهای متمایز نظام های دانشگاهی غرب ……………………………………………………. ۴۰

جدول شماره ۲-۲ : نمونه هایی از بسته بندی رویکردهای کلی درباره اهداف و رسالت های دانشگاه ……۴۵

جدول شماره ۳-۲ : دسته بندی رویکردهای کلی درباره اهداف و رسالت های دانشگاه ……………………..۴۶

جدول شماره ۴-۲ : طبقات علوم و دانشها از نگاه امام خمینی (ره) ……………………………………………….. ۱۶۶

جدول شماره ۵-۲ : کتب منتشر شده در زمینه اسلامی کردن علوم ………………………………………………..۲۳۲

جدول شماره ۱-۴ : داده های تحقیق …………………………. ……………………………. …………………………. ۲۴۲

جدول شماره ۲-۴ : نمونه ای از کدگذاری باز بیانات حضرت امام خمینی (ره) …………………………….. ۲۴۴

جدول شماره ۳-۴ : مفاهیم و کدهای اولیه حاصل از تحلیل محتوای بیانات امام خمینی (ره) ……………. ۲۴۵

جدول شماره ۴-۴ : نمونه ای از کدگذاری باز بیانات مقام معظم رهبری ………………………………………. ۲۴۶

جدول شماره ۵-۴ : مفاهیم و کدهای اولیه حاصل از تحلیل محتوای بیانات مقام معظم رهبری……………۲۴۷

جدول شماره ۶-۴ : نمونه ای از کدگذاری باز قانون اساسی ……………………………………………………….۲۴۹

جدول شماره ۷-۴ : مفاهیم و کدهای اولیه استخراج شده از قانون اساسی ………………………………………۲۵۱

جدول شماره ۸-۴ : مفاهیم و کدهای اولیه استخراج شده از چشم انداز ۲۰ ساله نظام ……………………….۲۵۲

جدول شماره ۹-۴ : مفاهیم و کدهای اولیه حاصل از ارزش‌های بنیادین نقشه جامع علمی کشور …………..۲۵۲

جدول شماره ۱۰-۴ : مفاهیم و کدهای اولیه حاصل از تحلیل محتوای اهداف کلان و اهداف بخشی نقشه علمی کشور…………………………………………………………………………………………………………………………………۲۵۳

جدول شماره ۱۱-۴ : مفاهیم و کدهای اولیه حاصل از تحلیل محتوای راهبرد کلان ۱ ……………………….۲۵۳

جدول شماره ۱۲-۴ : مفاهیم و کدهای اولیه حاصل از تحلیل محتوای راهبرد کلان ۲ ………………………….۲۵۳

جدول شماره ۱۳-۴ : مفاهیم و کدهای اولیه حاصل از تحلیل محتوای راهبرد کلان ۳ ………………………….۲۵۳

جدول شماره ۱۴-۴ : مفاهیم و کدهای اولیه حاصل از تحلیل محتوای راهبرد کلان ۴ ………………………….۲۵۴

جدول شماره ۱۵-۴ : مفاهیم و کدهای اولیه حاصل از تحلیل محتوای راهبرد کلان ۵٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫۲۵۴

جدول شماره ۱۶-۴ : مفاهیم و کدهای اولیه حاصل از تحلیل محتوای راهبرد کلان ۶٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫۲۵۴

جدول شماره ۱۷-۴ : مفاهیم و کدهای اولیه حاصل از تحلیل محتوای راهبرد کلان ۷٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫۲۵۴

جدول شماره ۱۸-۴ : مفاهیم و کدهای اولیه حاصل از تحلیل محتوای راهبرد کلان ۸٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫۲۵۴

جدول شماره ۱۹-۴ : مفاهیم و کدهای اولیه حاصل از تحلیل محتوای راهبرد کلان ۹٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫۲۵۴

جدول شماره ۲۰-۴ : مفاهیم و کدهای اولیه حاصل از تحلیل محتوای راهبرد کلان ۱۰٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫۲۵۶

جدول شماره ۲۱-۴: مفاهیم و کدهای اولیه حاصل از تحلیل محتوای راهبرد کلان ۱۱٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫۲۵۶

جدول شماره ۲۲-۴: مفاهیم و کدهای اولیه حاصل از تحلیل محتوای راهبرد کلان ۱۲٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫۲۵۶

جدول شماره ۲۳-۴: مفاهیم و کدهای اولیه حاصل از تحلیل محتوای راهبرد کلان ۱۳٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫۲۵۶

جدول شماره ۲۴-۴: نمونه ای از کدگذاری باز قانون برنامه پنجم توسعه ……………………………………………۲۵۷

جدول شماره ۲۵-۴: مفاهیم کدهای اولیه استخراج شده از قانون برنامه پنجم توسعه …………………………….۲۵۸

جدول شماره ۲۶-۴: نمونه ای از کدگذاری باز مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی ………………………..۲۵۹

جدول شماره ۲۷-۴: مفاهیم کدهای اولیه استخراج شده از مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی ………. ۲۶۰

جدول شماره ۲۸-۴: مفاهیم کدهای اولیه استخراج شده از کل نمونه ها ………………………………………….. ۲۶۱

جدول شماره ۲۹-۴: مقولات اولیه به دست آمده از مفاهیم و کدهای اولیه ………………………………………. ۲۶۱

جدول شماره ۳۰-۴: مقولات عمده (نهایی ) برگرفته از مقولات اولیه ……………………………………………. ۲۷۰

فهرست اشکال

موضوع صفحه

شکل شماره ۱ – ۱ : عوامل اصلی تفاوت الگوها ………………………………………………………….۱۳

شکل شماره ۲– ۱ : الگوهای متفاوت از موقعیتی پیچیده ……………………………………………….۱۴

شکل شماره ۱ –۲ : رویکردهای کلی درباره اهداف و رسالت های دانشگاه ……………………..۴۷

شکل شماره ۲–۲ : رویکرد غیر ابزاری نسبت به اهداف و رسالت های کلی دانشگاه …………..۵۰

شکل شماره ۳–۲ : رویکرد ابزاری نسبت به اهداف و رسالت های کلی دانشگاه ……………….۵۲

شکل شماره ۴–۲ : نمای کلی علم بومی …………………………………………………………………..۱۲۳

شکل شماره ۵–۲ : الگوی تحول علوم انسانی …………………………………………………………….۲۰۶

شکل شماره ۱ –۳ : خلاصه مراحل انجام تحقیق با نظریه زمینه ای …………………………………۲۳۹

شکل شماره ۱ –۴ : مراحل تجزیه و تحلیل یافته های سوالات ………………………………………۲۴۳

شکل شماره ۲–۴ :الگوی دانشگاه اسلامی ایرانی ……………………………………………………….۲۷۳

چکیده:

با ظهور انقلاب مبتنی بر اسلام و شکل‌گیری حکومت دینی برآمده از مردم، گفتمان تمدنی اسلامی ایرانی در قالب تمدن نوین برخاسته و آمیخته از این دو تمدن احیا شد. و ایران انقلاب اسلامی، درعمل به احیاگر فرهنگ و تمدن اسلامی و ایرانی تبدیل گردید. یکی از مهمترین و اصلی‌ترین ارکان انقلاب اسلامی نظام فکری، معرفتی و تولید دانش است که محفل آن دانشگاه و جامعه دانشگاهی است. دانشگاه و آموزش عالی هر جامعه‌ای نمی‌تواند جدا از فرهنگ و سابقه تاریخی و مکتب و سنت علمی آن باشد و به رشد مهم برسد. دانشگاه باید جهان‌بینی و قالب فکری جامعه را درک کرده و در برقراری ارتباط و سازگاری با آن بکوشد. ‌بنابرین‏ دانشگاه‌های ما نمی‌توانند بر اساس الگوهای تقلیدی غربی به اهداف عالیه نظام اسلامی برشند، ‌بنابرین‏ طراحی یک الگوی دانشگاهی جدید متناسب با مبانی فکری، اعتقادی و فرهنگی آن ضروری می‌باشد.

اما نمی توان صرفاً بنابر ظاهر این مواد حکم نمود؛ به علاوه اگر به اطلاق ماده ی ۳۱۹ اکتفاء شود، بین این مواد و سایر مواد ق.م.ا، مانند ماده ی ۵۹، که رضایت را عامل موجهه ی جرم و رافع مسئولیت کیفری می‌داند، تعارض و تناقض به وجود می‌آید؛ ‌بنابرین‏ مواد ۳۱۹ و ۳۲۱ باید با توجه به سایر مواد قانونی، روح قانون و اصول حقوقی تفسیر شود.

یکی از نویسندگان در این زمینه چنین می‌گوید: “برخلاف آنچه اغلب حقوق دانان از ظاهر مواد ۳۱۹ و ۳۲۱ ق.م.ا استنباط کرده‌اند، تعهد پزشک، تعهد به نتیجه نیست، بلکه تعهد به درمان و تعهد به مواظبت (تعهد به وسیله) است؛ ولی از نظر اثباتی، بنابه مصالح و با توجه به دشواری اثبات تقصیر پزشک، فرض مجازی تقصیر پزشک شده است و اثبات خلاف آن نیز به وسیله ی پزشک امکان پذیر است؛ اگر مقصود قانون گذار، تعهد به نتیجه می بود، اثبات بی تقصیری برای معافیت از مسئولیت کافی نبود؛ در حالی که در این گونه موارد پزشک با اثبات بی تقصیری خود از مسئولیت معاف می شود و ناگزیر به اثبات دخالت اسباب خارجی و فورس ماژور نیست.”^[۱۹۶]

به طور کلی در حقوق جدید نظریه ای ارائه شده است مبنی بر این که رضایت بیمار مبنای معافیت اعمال پزشکان و جراحان از تعقیب جزائی می‌باشد. مطابق این نظریه به محض مراجعه ی بیمار به پزشک و اعلام رضایت از ناحیه ی بیمار یا اولیای وی، رضایت به منزله ی گردن نهادن به عواقب و خطرات ناشی از معالجه یا جراحی است و پزشک را از مسئولیت کیفری مبرا می‌سازد. مطابق این نظریه جهت سقوط مسئولیت جزایی، لازم است قبل از هر گونه اقدامی، پزشک یا جراح مبادرت به اخذ رضایت نماید. این نظریه در برخی از نظام های حقوقی طرفدارانی دارد؛ در ایران نیز اکثر حقوق ‌دانان، قائل به تأثیر رضایت در جرم نبودن اقدامات متعارف پزشک و جراح هستند و رضایت بیمار نسبت به اقدام متعارف پزشک یا جراح، به معالجه و جراحی را شرط کافی برای رفع مسئولیت کیفری می دانند و در این مورد به برخی متون قانونی مانند بند سوم ماده ی ۴۲ قانون مجازات عمومی اصلاحی ۱۳۵۲ و بند دوم ماده ی ۵۹ ق.م.ا مصوب ۱۳۷۰ مبنی بر تجویز رضایت به عنوان عامل توجیه کننده ی جرم استناد می‌کنند؛ در مقابل مخالفان این نظریه معتقدند علی الاصول رضایت مجنیٌّ علیه نمی تواند علت موجهه ی جرم باشد و استدلال می‌کنند که در مجازات اصل بر نفع و مصلحت اجتماع است و این مصلحت اجازه نمی دهد که رضایت بیمار صدمه دیده، جواز مصدوم کردن باشد؛ ‌بنابرین‏، قاعده ی مورد پذیرش این است که مسئولیت جزایی پزشک علی‌رغم رضایت بیمار زیان دیده، از بین نمی رود؛ در این زمینه رأی هیئت عمومی دیوان عالی کشور فرانسه بیان داشته است که قوانین جزایی مربوط به نظم عمومی است و رضایت بیمار زیان دیده، ولو برای نجات از بیماری، نباید ضابطه ی مشروعیت عمل پزشک و جراح و سقوط مسئولیت کیفری شود؛ رضایت فقط کافی است موجب سقوط مسئولیت مدنی پزشک و جراح باشد.^[۱۹۷]

به نظر می‌رسد قبول نظر دوم در واقع موجب تضییع حقوق بیماران است؛ زیرا بدین معنا است که پزشک، حتی علی‌رغم رضایت قبلی بیمار، در نتیجه ی اقدام متعارف خود که از قضاء خسارتی به بار آورده است، مجازات شود؛ اما اگر مقصود نظر دوم صرفاً شامل اقدامات غیر متعارف و غیر قانونی پزشک باشد، در این صورت این امری بدیهی است که رضایت مجنیٌّ علیه رافع مسئولیت کیفری نیست و این مطلب در قسمت قلمرو تأثیر رضایت مورد بررسی قرار می‌گیرد؛ هرچند این احتمال بعید به نظر می‌رسد، زیرا در عدم تأثیر رضایت بر اقدامات غیر قانونی و غیر متعارف پزشک، در میان حقوق دانان اختلاف نظری وجود ندارد و همه معتقدند که رضایت مطمئناً در حوزه ی جرم و عمد پزشک مؤثر نیست و ما در گفتار بعد به آن می پردازیم.

گفتار دوم ـ قلمرو تأثیر رضایت

در حقوق کیفری اصولاً رضایت قبلی مجنیٌّ علیه در رفع مسئولیت کیفری بی تأثیر است؛ زیرا قواعد حقوق جزا، در زمره ی قواعد آمره هستند و توافق بر خلاف آن ها مؤثر نیست؛ به همین ترتیب در جرایم علیه تمامیت جسمی، رضایت مجنیٌّ علیه اصولا مؤثر نیست؛ مثلاً رضایت مادر به سقط جنین، تأثیری در رفع مسئولیت کیفری مادر و پزشک ندارد؛ همچنین بیماری که از پزشک خود می‌خواهد برای رهایی از درد، زیاد او را بکشد، در صورت وقوع قتل از روی ترحم^[۱۹۸]، رضایت او مؤثر نبوده و عمل پزشک، قتل عمد محسوب و مشمول مجازات خاص خود می شود.

در سایر جرایم هم بدین گونه است؛ مثلاً در جرایم علیه عفت عمومی و شرافت افراد مانند زنا، نه تنها رضایت مجنیٌّ علیه مؤثر در رفع مسئولیت کیفری نیست، بلکه دلیل اصلی مجازات، رضایت است و عدم رضایت یعنی اکراه موجب سقوط مجازات مکرَه است.^[۱۹۹]

در جرایم علیه اموال و مالکیت، رضایت مجنیٌّ علیه در برخی موارد نادر، ممکن است مؤثر باشد و باعث منتفی شدن جرم شود، اما اصولاً بی تأثیر است؛ بدین ترتیب رضایت قبلی مجنیٌّ علیه از معاذیر قانونی و یا علل موجهه ی جرم نمی باشد و به طور استثنائی و خاص، در برخی موارد قانون گذار آن را از عوامل موجهه ی جرم تلقی نموده است؛ یکی از نویسندگان در زمینه ی قلمرو تأثیر رضایت چنین می‌گوید: “به طور کلی در حقوق کیفری، رضایت در دو صورت مؤثر است و عامل موجهه ی جرم محسوب می شود و در نتیجه مسئولیت کیفری و مجازات منتفی است: حالت اول در جرایمی است که یکی از عناصر تشکیل دهنده ی جرم، نارضایتی مجنیٌّ علیه است، در نتیجه هرگاه مجنیٌّ علیه رضایت صریح یا ضمنی خود را ابراز کند، جرمی واقع نمی شود؛ مثلاً رضایت صاحب مال در جرم سرقت، رضایت شخص بازداشت شده در بازداشت غیر قانونی و رضایت مالک و متصرف در جرم ورود غیر مجاز باعث منتفی شدن جرم است؛ حالت دوم زمانی است که به حکم قانون، رضایت مجنیٌّ علیه از عوامل موجهه ی جرم شناخته می شود؛ بند های ۲ و ۳ ماده ی ۵۹ ق.م.ا مصداق فرض دوم می‌باشند.”^[۲۰۰]

به موجب ماده ی فوق، رضایت تنها در مواردی چون عمل جراحی یا طبی مشروع و صدمات ناشی از عملیات ورزشی مشروع، از عوامل موجهه ی قتل و ضرب و جرح محسوب می شود.

بند ۲ ماده ی ۵۹ ق.م.ا و ماده ی ۳۱۹ همان قانون، نمونه ی رضایت بیمار در معالجه و عمل جراحی مشروع است.به موجب بند ۲ ماده ی ۵۹ ق.م.ا، عمل جراحی که نوعی تصرف در جسم و جان دیگری و در شرایط عادی جرم ضرب و جرح تلقی می شود، اگر متعارف و همراه با رضایت بیمار باشد، جرم محسوب نمی شود و مسئولیت کیفری به دنبال ندارد.^[۲۰۱]

به موجب این بند برای تأثیر رضایت بیمار به عنوان پایه و اساس اقدامات درمانی، شرایطی ضرورت دارد که در گفتار سوم به آن می پردازیم.

گفتار سوم ـ شرایط تأثیر رضایت

نویسندگان در تفسیر بند ۲ ماده ی ۵۹ ق.م.ا، برای آن که حوادث ناشی از عمل جراحی، جرم و مشمول مجازات نباشد، شرایط ذیل را ضروری دانسته اند که از ملاک آن می توان در حوادث ناشی از معالجات و سایر اقدامات پزشکی هم استفاده نمود:

۱ – عمل جراحی باید مشروع باشد؛ رضایت در اعمال جراحی نامشروع مثل سقط جنین، از عوامل موجهه ی جرم محسوب نمی شود؛ در واقع اقدام متعارف پزشک است که مشمول رضایت بیمار است.

۲ – علاوه بر مشروع بودن عمل جراحی و کسب رضایت، باید موازین علمی و فنی و نظامات دولتی رعایت شده باشد و در واقع پزشک مرتکب تقصیر نشده باشد.^[۲۰۲]

۳- به کار نبردن عبارات تخصصی پزشکی، خارج از درک بیمار در فرم های رضایت نامه.^[۲۰۳]

شرط اخیر به اعمال جراحی اختصاص دارد.

• • مسئولیت

• • ترفیع

مقایسه نظریه های سلسله مراتب نیازها و انگیزش و بهداشت روانی:

با مقایسه این دو نظریه، مشاهده می‌شود که هر دو، سلسله روابط واحدی را مورد تأیید قرار می‌دهند. تأکید نظریه اول بر نیازهای انسانی و روانی فرد در محیط کار و خارج از محیط کار است، در حالی که نظریه دوم توجه خود را بر چگونگی تأثیر شرایط کار بر نیازهای اساسی همان شخص متمرکز می‌سازد. آن چه که تحت عوامل حفظ بهداشت روانی از آن ها یاد می‌شود به طور کلی این است که مدیران و کارکنان فنی و تا حدودی کارمندان دفتری در جامعه نوین به درجه‌ای از پیشرفت اجتماعی و اقتصادی رسیده‌اند که اکنون فقط نیازهای درجه عالی می‌تواند برای آنان عواملی برانگیزنده محسوب شود و نیازهای سه‌گانه درجه پایین‌تر، دیگر برای هیچ یک از کارکنان عامل برانگیزاننده نیرومندی محسوب نمی‌شود، بلکه پیشرفت کارکنان در سطح کنونی فقط برای حفظ بهداشت روحی آنان ضروری است، زیرا تجربه نشان داده است که پول و مزایا فقط نیازهای جسمانی و ایمنی افراد را ارضاء می‌کند، در حالی که نیازهای اجتماعی را روابط با سرپرستی و دیگر افراد که نمونه هایی از عوامل بهداشت روحی است، ارضاء می‌کند. ارضای نیازهای جسمانی، ایمنی، اجتماعی و قدر و منزلت جزو عوامل بهداشت روانی هستند و ارضای نیازهای خودیابی و قدر و منزلت جزو عوامل انگیزشی، یعنی ارضای نیاز قدر و منزلت جزو هر دو دسته عوامل بهداشت روانی و انگیزشی می‌تواند باشد. هرگاه این نیاز عامل انگیزش محسوب می‌گردد که با کسب پست سازمانی از طریق شایستگی ارضاء شود، و اگر کسب پست سازمانی از طریق رابطه باشد، جزو عوامل بهداشت روانی خواهد بود.

۲-۱-۱۰- نظریه دو ساحتی انسان یا نظریه X وY

داگلاس مک گریگور برداشت‌ها، طرز تلقی و نگرش مدیران را در زمینه ماهیت و انگیزش انسان‌ها به دو گروه تقسیم می‌کند و به منظور آنکه هیچ گونه پیش‌داوری ‌در مورد آن ها صورت نگیرد، آن ها را با دو حرف X و Y مشخص ‌کرده‌است. در این شیوه ما شاهد دو دیدگاه منفی و مثبت هستیم، در دیدگاه منفی کارکنان علاقه زیادی به کار کردن ندارند، مسئولیت‌پذیر نیستند و باید بر رفتار آنان نظارت کرد، وی این دیدگاه را نظریه X معرفی کرد و دیدگاه دیگر به عنوان نظریه Y که دیدگاهی مثبت نسبت به کارکنان دارد و آنان را مسئولیت‌پذیر و مشتاق کار در نظر می‌گیرد که به دلیل خود نظارتی نیازی به نظارت ندارند.

جدول ۲- ۳ پیش فرض مدیران ‌در مورد جنبه‌های انسانی کار

مفروضات نظریه X
مفروضات نظریه Y

۱- بیشتر آدم‌ها نظم ذاتی تنبل و از کار بیزارند.

۱- در شرایط مطلوب کار می‌تواند مانند بازی طبیعی باشد.

۲- اکثر آدم‌ها از قبول مسئولیت فراری هستند.

۲- در شرایط خاص آدمی ‌نه تنها مسئولیت را می‌آموزد، بلکه آن را با اشتیاق جستجو می‌کند.

۳- آدم‌ها باید از طریق مشوق‌های مادی و یا محرومیتهای اقتصادی و فیزیکی به فعالیت وادار شوند.

۳- اگر ‌آدمی به هدف فعالیت خود مومن و معتقد باشد، می‌تواند خودش را بهتر از دیگران کنترل نماید و احساس درونی بهترین پاداش و رضایت است.

۴- علاقه، موهبتی کمیاب است که فقط مدیران و رهبران از آن برخوردارند.

۴- نارسایی و شکست تلاش‌های سازمانی معلول سهل انگاری برای از بین بردن جهل و پرورش استعدادهای نهفته است.

۵- شکست سازمانی، ناشی از تنبلی و محدودیتهای افراد است.

۵- ظرفیت خلاقیت ‌عمومی در حل مسائل سازمانی تابع قانون توزیع نرمال است.

و بدین ترتیب مدیران و سبک‌های مدیریتی که بر مبنای نظریه دو ساحتی انسان به هدایت افراد سازمان می‌پردازند، اعتقاد به انجام مواردی خاص برای هر یک از مفروضات دارند که در جدول ۴ مشاهده می‌شود (سید جوادین، ۱۳۸۶،۱۷۰).

جدول ۲-۴ سبک‌های مدیریتی ‌بر مبنای‌ پیش فرضهای X و Y

سبک مدیریتی ‌بر مبنای‌ پیش فرض X
سبک مدیریتی ‌بر مبنای‌ پیش فرض Y

۱- تمرکز

۱- خود کفایی و عدم تمرکز در اجرای سازمان

۲- مدیرمداری

۲- نتیجه‌گرایی و ایفای نقش پشتیبان و مکمل

۳- کنترل منابع بجای ارزیابی نتایج

۳- استفاده از مکانیزم کنترل درونی

۴- استفاده از کنترلها و مشوق‌های خارجی

۴- انتظار حصول نتایج بلند مدت

۵- انتظار حصول نتایج کوتاه مدت (تاکنیکی)

۵- قبول امکان وجود وحدت یا حداقل وابستگی متقابل

۶- صرفا استفاده از امکانات و قدرت موجود

۶- کوشش برای توسعه ظرفیت مولد

۷- قبول وجود تضاد خطری منابع

۷- دیگر مداری با توجه به انگیزه های درونی

۲-۱-۱۱- تئوری نیازهای سه گانه مک کله‌لند

دیوید کلارنس مک کله‌لند در سال ۱۹۱۷م در نیویورک دیده به جهان گشود و در سال ۱۹۳۸م وارد دانشگاه وسلیان شد. وی مدرک فوق لیسانس خود را در رشته روان‌شناسی از دانشگاه میسوری و در سال ۱۹۴۱م مدرک دکتری خود را در همین رشته از دانشگـاه یال دریافت کرد. در سال ۱۹۶۳م مک کله‌لنـد کار خود را به عنوان مشاور و دستیار مدیران در زمینه ارزیابی و آموزش و استخدام در مک بر آغاز کرد. در طول این سالها او مطالبی در زمینه ارتباط ضریب هوشی و شخصیت نوشت که در مجله روان‌شناسان آمریکا به چاپ رسید. بعد از آن مطالعات وی بیشتر روی موضوع روابط و انگیزش متمرکز شد. مک کله‌لند در سال ۱۹۵۶م به هیات علمی دانشگاه ‌هاروارد پیوست و قبل از آن در دانشگاه وسلیان موفق به اخذ کرسی استادی شده بود. آثار زیادی از وی به جا مانده است. مک کله‌لند در ۲۷ مارس ۱۹۹۸م پس از ۵۷ سال کار تحقیقاتی در ۸۰ سالگی دیده از جان فرو بست.

در اواخر دهه ۱۹۴۰م تئوری نیازهای اکتسابی توسط وی ارائه شد. او سه مدیر اجرایی را مورد مطالعه قرار دادند، به آنان تصویر مردی را نشان داد که نشسته بود و به عکس‌های خانوادگی روی میز کارش نگاه می‌کرد. یکی از مدیران نظرش را ‌در مورد این تصویر اینگونه نوشت:

او مهندس است که خیال بیرون بردن خانواده خود را در روز بعد در سر می‌پروراند. دیگری توضیح داد که او طراح است و از روی حرفهای خانواده‌اش به ایده هایی برای ساختن ابزاری تازه دست یافته است. سومی ‌گفت او مهندسی است که سرگرم کار روی مسأله فشار پلی است و از حالت اعتماد به نفسی که در قیافه‌اش پیدا‌ است، به نظر می‌رسد که به حل آن مسئله نیز اطمینان دارد. مک کله‌لند گفت رفتار آدم‌ها مبتنی بر سه نیاز است.

دیوید مک کله‌لند سه عامل انگیزشی را ‌در مورد نیازها پیشنهاد نمود که عبارتند از:

۱٫ نیاز به کسب موفقیت: تلاش برای انجام دادن بعضی کارهای مشکل و رسیدن به موفقیت، تمایل به برتری یا موفقیت در ارتباط با مجموعه‌ای از استانداردها، یعنی تلاش برای کسب هدف با توجه به برنامه ها و استانداردهایی که موفقیت را تضمین می‌کند. از نظر مک کله‌لند، این نیاز سبب می‌شود که افراد به تعریف و تکذیب دیگران در انجام کار توجه نداشته باشند و تنها پاداش مؤثر برای آن ها، تحقق اهداف و آرزوهایشان در خصوص انجام کار است.

اما ‌به این نظر ایراداتی وارد است، از جمله اینکه لازمه تدارک کامل سلطنت مالک، دادن اختیارهایی به اوست که جز به تملیک تعبیر نمی‌گردد و اباحه با چنین گستردگی معنایی جز تملیک ندارد (انصاری، ۱۳۶۶: ص ۱۱۲)، وانگهی در این حالت مالک حق دارد که بدل مال مغصوب را مطالبه کند و غاصب را بدین اقدام وادار سازد، در حالی که اباحه در اختیار مالک است و با تعهد سازگار به نظر نمی‌رسد.

‌بنابرین‏ چنان که مشاهده گردید، مالکیت موقت در بدل حیلوله تحقق یافته و برخی فقها بدان معتقد شده‌اند.

۲-۵-۴- اجاره

در بیان تعریف عقد اجاره و پس از جمع مواد ۴۶۸ و ۵۱۴ و بند ۳ ماده ۴۹۰ قانون مدنی و با پیروی از سیاق ماده ۴۶۶ می‌توان گفت، اجاره عقدی است که به موجب آن مستأجر در برابر مالی که به موجر می‌پردازد، برای مدت معین مالک منافع عین مستأجره می‌شود و از این تعریف چنین برمی‌آید که عقد اجاره دارای سه وصف ممتاز است: تملیکی بودن، معوض بودن و موقت بودن (کاتوزیان، ۱۳۷۹: ص ۱۲۳).

منظور از تملیکی بودن اجاره آن است که در مدت اجاره، مستأجر از همان سلطه و حقوق مالک استفاده می‌کند (همان، ص ۱۲۴) و غرض از موقت بودن آن که تملیک منافع باید در مدت معین انجام گیرد (همان، ص ۱۲۷).

در مقابل برخی فقها، اجاره را نوعی تملیک موقت می‌دانند. ایشان بدین سبب که منفعت را قابل تملیک ندانسته‌اند، لذا تعریف مشهور اجاره را نیز نادرست شمرده‌اند. به نظر این عده، اجاره «تملیک عین در جهت خاص و مدت مخصوص» می‌باشد؛ در مقابل بیع که آن را تملیک عین از همه جهات، بدون تقیید به جهت خاص و مدت مخصوص می‌دانند. مرحوم اصفهانی این قول را به برخی از معاصران خود نسبت داده و سپس به ‌پاسخ‌گویی‌ آن پرداخته است (اصفهانی، ۱۴۰۹: ص ۴).

فارغ از اینکه تعریف پیش گفته از منظر گروهی از فقها صحیح است یا خیر، بیان ایشان حکایت از این حقیقت دارد که تملیک موقت عین در نظر این عده از فقها امری ممکن و مشروع بوده است و همین امر ما را در اثبات موافقت گروهی از فقها با تملیک موقت یاری‌رسان است.

۲-۶- محاسن مالکیت موقت

طرح مالکیت موقت برای طرفین قرارداد (خریدار و فروشنده) و همچنین دولت و جمعیت تشکیل دهنده آن (دولت یا مردم) دارای محاسنی است که به ترتیب و اختصار به برشماری محاسن مذکور اکتفا می‌گردد.

الف) محاسن مالکیت موقت برای خریدار:

خریدار با انعقاد مالکیت موقت می‌تواند از مزایایی به شرح زیر بهره‌مند گردد:

1. 1. از حبس و رکود سرمایه خود برای خرید ملک مورد علاقه‌اش جلوگیری نماید؛

1. 1. از هزینه های اضافی نگهبانی، نگهداری و آماده سازی برای استفاده مجدد و یا حوادث احتمالی به علت خالی ماندن ملک جلوگیری نماید؛

1. 1. از امکانات آشپزی در داخل ویلا یا آپارتمان بهره‌مند شود (که معمولاً چنین امکانات و تسهیلاتی در اجاره هتل‌ها و اماکن توریستی در نظر گرفته نمی‌شود)؛

1. 1. در پاره‌ای از موارد امکان جابجایی هفته یا هفته های خریداری شده با سایر هفته های سال و جابجایی در سایر مجموعه ها برای خریدار متصور است؛

1. 1. در صورت عدم استفاده، مالک می‌تواند اجاره آن را دریافت نموده یا همانند سایر مالکیت‌ها آن را واگذار نماید؛

1. ارزش افزوده ملک موضوع مالکیت زمانی متعلق به خریدار بوده، مضافاً اینکه نامبرده می‌تواند از شرایط ویژه‌ای که برای سایر مشترکین جهت استفاده از تسهیلات و تأسیسات رفاهی و تفریحی ایجاد شده، بهره‌مند شود (فدوی، ۱۳۸۸: ص ۱۹).

ب) محاسن مالکیت موقت برای فروشنده:

عمده‌ترین حسن مالکیت موقت برای فروشنده، فروش ملک مورد نظر به قیمت بیش از قیمت واقعی است و شاید همین علت است که باعث شده تا فروشنده، تسهیلات ویژه‌ای را در اختیار خریدار مالکیت موقت (به شرح بند الف) قرار دهد.

به عنوان مثال فرض کنیم یک واحد آپارتمانی واقع در یک مجموعه آپارتمانی، یکصد و بیست میلیون تومان ارزش داشته باشد. اگر فروشنده مالکیت موقت، یک سال را به دوازده ماه تقسیم نموده و مالکیت هر ماهه (یا یک هفته در چهار فصل به طور ثابت یا شناور) آپارتمان مذکور را الی الابد به دوازده خریدار مالکیت زمانی بفروشد، یقیناً قیمت پرداختی توسط هر خریدار مالکیت موقت، بسیار بیش از ده میلیون تومان خواهد بود.

در این حالت، معمولاً واحد آپارتمانی یاد شده به بیش از دو یا حتی سه برابر مبلغ مذکور فروخته خواهد شد. بدین ترتیب مشاهده می‌شود که از این رهگذر نوعی ارزش اضافی در ملک ایجاد می‌گردد که تمامی مبلغ یاد شده نصیب فروشنده خواهد شد.

بی‌تردید ارزش اضافی یاد شده کاملاً به نوع نیاز خریداران، موقعیت محلی، تسهیلات اعطایی، امکانات رفاهی، تفریحی و امنیتی در مجموعه، میزان سرمایه‌گذاری خریدار مالکیت زمانی، تنوع آب و هوایی و همچنین جاذبه‌های گردشگری و موقعیت واحد آپارتمان در مجموعه آپارتمان‌ها و امکانات موجود در موضوع مالکیت موقت بستگی خواهد داشت (همان، ص ۲۰).

ج) محاسن مالکیت موقت برای دولت و جامعه:

با تقویت و ایجاد روش‌های مختلف مالکیت موقت، رشدی سریع و تحولی نو در صنعت ساختمان کشور به وجود خواهد آمد و از این رهگذر، دولت می‌تواند ضمن ایجاد اشتغال در سطح وسیع، مبادرت به تشویق، جلب و جذب سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی در قالب سرمایه گذاری در بخش تولیدات زود بازده مسکن نموده و صنعت گردشگری را رونق دهد. ایجاد مجموعه هتل‌ها، هتل – آپارتمان‌ها و ویلاها در اماکن با جاذبه‌های گردشگری خاص (توریست سیاحتی، توریست تاریخی، توریست طبیعی و توریست درمانی) و سود سرشاری که از تأسیس چنین بنیادهایی به جیب سازندگان وارد خواهد شد، همگی مشوق بسیار خوبی در جهت توسعه سرمایه گذاری داخلی و خارجی می‌باشد که بالقوه موجبات آبادانی کشور و نیز موجد تولید درآمد برای دولت، از طریق وضع مالیات بر ارزش افزوده و نقل و انتقال اماکن یادشده خواهد شد (همان، ص ۲۱).

فصل سوم

مشروعیت انتقال موقت مالکیت

۳-۱- ادله مخالفین انتقال موقت مالکیت

از بررسی مجموع کلمات فقها و حقوق ‌دانان برمی‌آید که به طور کلی شش دلیل بر بطلان و عدم مشروعیت مالکیت موقت اقامه شده است. از این تعداد، دو دلیل بیشتر رنگ فلسفی دارد؛ دو دلیل به جنبه فقهی مالکیت اشاره و دو دلیل نیز از دیدگاه حقوقی مسئله را مورد بررسی قرار داده است که به ترتیب مورد اشاره قرار می‌گیرند.

۳-۱-۱- عدم تقیید اَعراض قار به زمان

کاربرد هندسه در زندگی:

با مطالعه ی تاریخ هندسه می توان دید که هندسه با توجه به نیاز بشر و کاربرد آن به وجود آمد و بعد توسط یونانیان به صورت علمی و اصل موضوعی تدوین شد، ‌بنابرین‏ آموزش آن بر اساس کاربردها می‌تواند برای دانش آموزان لذت بخش بوده و ضمن افزایش انگیزه آنان برای یادگیری، توانایی آنان را در کاربرد هندسه نیز افزایش داده و هندسه فقط از چند فرمول حفظی که در ذهن دانش آموز است به کاربرد فرمول ها در زندگی وی تبدیل شود. اولین تجربیات هندسی بچه ها از زندگی واقعی آن‌ ها و غیر عمدی و خود به خود کسب می شود و لذا یادگیری بچه ها قبل از مدرسه از نوع غیر عمدی است. وقتی از یک مکان به مکان دیگر حرکت می‌کند، پیش مفهومی از اندازه گیری را تجربه می‌کند، یکسانی و متشابه بودن را با سرامیک ها کف آپارتمان، تصاویر روی اسکناس و … در محیط می بیند. تقارن را در نقاشی ها، فرش، برگ درختان، کندوی زنبور عسل و … ملاحظه می‌کند، اشکال هندسی دو بعدی و سه بعدی مانند شکل سرامیک، کایت، آجر، جعبه دستمال کاغذی، کلاه تولد، توپ، لیوان، بشقاب و … را بدون دانستن نام آن‌ ها مداوم در دست گرفته و یا می بیند (حبیبی، ۱۳۹۲، ص ۹۲).

سطوح یادگیری مفاهیم هندسی:

کلمنتس و باتیستا (۱۹۹۲) ۵ سطح برای یادگیری مهارت های مرتبط با قضایای هندسی بر شمرده اند این سطوح به شرح زیر است:

سطح ۱: تشخیص / دیداری

دانش آموزان تنها اشکال را توسط ظاهر تشخیص داده و اغلب آن ها را با یک نمونه شناخته شده مقایسه می‌کنند و خواص شکل برای آن‌ ها تصور پذیر نیست. در این سطح، تصمیم گیری دانش آموزان بر اساس ادراک و استدلال نیست. به عنوان مثال مستطیل را به دلیل شباهت آن با در اتاق یا خانه تشخیص می‌دهند.

سطح ۲: تجزیه و تحلیل / تشریحی

در این سطح دانش آموزان شکل ها را بر حسب مؤلفه ها و رابطه های بین این مؤلفه ها تجزیه و تحلیل می‌کنند، دانش آموزان اشکال هندسی را بیشتر بر اساس خصوصیات آن ها توصیف می‌کنند تا بر طبق ظاهر آن ها. وقتی که دانش آموزی در این سطح است امکان دارد لیست تمام خواص یک شیء را به عنوان یک عامل توصیف کنند، اما تشخیص نمی دهد که آیا این خصوصیات برای توصیف شیء لازم و کافی هستند یا نه. مثلاً شخص در این سطح ممکن است بگوید، «در یک مربع ۴ ضلع برابر و ۴ زاویه برابر است»؛ اما ممکن است هنوز روی اینکه «یک مربع، مستطیل نیست» اصرار داشته باشد.

سطح ۳: رابطه ای / انتزاعی

در این سطح دانش آموزان قادر هستند خواص مفاهیم، شکل ها و انواع تعریف های مجرد را به صورت منطقی مرتب کنند. در این مرحله دانش آموزان با بهره گرفتن از خصوصیات هندسی اشکال را دسته بندی و طبقه بندی می‌کنند به عنوان نمونه یک مربع نمونه ای خاص از یک مستطیل است.

سطح ۴: استنتاج رسمی

یادگیرنده در این سطح به جای حفظ کردن اثبات ها قادر به ساختن آن هاست. در این مرحله دانش آموزان در سیستمی متعارف برهان هایی را ارائه می‌دهند.

سطح ۵: دقت / ریاضیاتی

در این سطح فراگیران در گستره ای از سیستم های موضوعی مختلف می‌توانند کار کنند دانش آموزان با بهره گرفتن از استدلال های تفصیلی، دو سیستم متعارف و متفاوت را مقایسه می‌کنند (لیاقتدار و همکاران، ۱۳۹۱، ص ۱۱۰).

مفاهیم توپولوژیک هندسی در دوره ابتدایی:

عبور کودکان از مرحله ی پیش عملیاتی و حرکت آن‌ ها به سمت مرحله ی عملیاتی در تئوری رشد شناختی پیاژه، سبب می شود تا آموزش مفاهیم هندسی نیز از توپولوژیک به سمت هندسه ی اقلیدسی گسترش یابد. در این زمینه چهار مرحله ی توپولوژیک که به کودکان کودکستانی و ابتدایی اختصاص دارد، عبارت اند از: مجاورت، تفکیک، ترتیب و بسته بودن. این چهار مرحله به فعالیت های هندسی و شناخت اعداد و شمارش آن‌ ها اختصاص دارد.

مجاورت: مجاورت به نزدیکی یک شیء به شیء دیگر اشاره دارد. کودکان به طور طبیعی به اشیای نزدیک خود علاقه مند هستند؛ زیرا می‌توانند آن‌ ها را لمس و دستکاری کنند. در مرحله ی حسی حرکتی، کودک به اشیایی که دور از دسترس او قرار دارد، علاقه ی کمتری نشان می‌دهد، مگر اینکه جسم دور از دسترس، متحرک، درخشنده و چشمگیر باشد. اشیایی که دور از دید کودک قرار دارد، در ذهن کودک هستی پیدا نمی کند. توجه کودک به تدریج به فعالیت هایی که برای تشخیص اشیای خارج از میدان دید به آن‌ ها کمک می‌کند، جلب می شود و بین دوری و نزدیک تفاوت می‌گذارند و رابطه ی آن‌ ها را بر حسب نزدیکی به هم در ذهن خود بارور می‌کنند. هر گاه کودک مجموعه ای از اطلاعات را طبقه بندی کند یا مجموعه ای از مهره ها را مانند الگوی داده شده در یک رشته نخ مرتب کند، می توانید چنین سؤالاتی از او بپرسید: «کدام مهره ی مشکی از مهره ی آبی دورتر است؟»، «کدام اتومبیل قرمز به اتومبیل سبز نزدیک تر است؟»

تفکیک: تا کودکان به مرحله تفکیک نرسند، نمی توانند بین اجزای اشیاء تفاوت بگذارند. در این مرحله، تمام قسمت های یک شیء در ذهن کودک نقش می بندد. طرح ها و نقاشی های کودک و رشد کودک در تفکیک اجزا را نشان می‌دهد. کودک در حین نقاشی صورت انسان، اجزای صورت را در مکان اصلی قرار می‌دهد.

ترتیب: فعالیت های مستمر و متوالی،که موضوع هایی مجزا و طبقه بندی شده دارند، به کودکان در درک ترتیب کمک می‌کنند. در طول این دوره از فعالیت ها، کودکانی که در آغاز توانایی الگوبرداری از روی یک مدل را داشتند، ممکن است موفق به ترتیب عکس الگو نشوند. کودکان در صورتی قادر به انجام دادن این کار خواهند شد که معلم راهنمایی لازم را ارائه داده باشد.

بسته بودن: بسته بودن، موقعیت یک نقطه بین دو نقطه روی خط، یک نقطه بین منحنی بسته روی صفحه و نقطه ای بین فضایی بسته را شامل می شود. بسته بودن روی خط بیشتر مورد توجه کودکان قرار می‌گیرد، چون بیشتر با آن برخورد می‌کنند. برای مثال، کودکان در شمارش اعداد، ‌در مورد یک عدد که بین دو عدد قرار دارد، می‌توانند بگویند که آن عدد بین دو عدد دیگر محصور شده است (اسیتوتیپس^[۳۳]، ۱۳۷۵، ص ۵۳ و ۵۴).

اوریگامی^[۳۴]:

اوریگامی یا کاغذ تا شده یا بنا به قول مردم ایران کاغذ و تا، هنر تا کردن کاغذ برای به وجود آوردن اشکال و اشیای تزیینی و حتی وسایل مصرفی و سرگرمی های کودکانه است. سابقه ی این هنر سنتی از بازی های ساده کودکانه آغاز می شود و به هنری پیچیده می‌رسد. هنر اوریگامی در آیین ها و رسوم خاص ژاپنی و همچنین برای مصارف آموزشی، تفریحی و علمی کاربرد دارد. امروزه در بسیاری از سازه‌های فضایی، در صفحات خورشیدی ماهواره ها و سقف های تا شونده، از این علم استفاده می‌کنند (علاء الدینی، ۱۳۸۳، ص ۹۱).