فزونی وجه نقد به وسیله کسر جریان نقد خروجی از جریان نقد ورودی محاسبه می‌شود. که اگر عدد حاصله مثبت بود شرکت دارای فزونی انباشت وجه نقد است و اگر منفی باشد شرکت دارای کسر وجه نقد است ^[۵۰].

شرکت‌هایی با فزونی وجه نقد پایدار شرکت‌هایی هستند که برای ۵ سال متوالی، وجه نقد و معادل وجه نقد بیش از ۲۵% مجموع دارایی‌هایشان باشد. شرکت‌هایی با نگهداشت وجه نقد موقت، آنهایی تعریف می‌شوند که نسبت وجه نقد به مجموع دارایی‌هایشان برای ۲ سال متوالی بیش از ۲۵% باشد، اما کاهش آن را حداقل برای ۳-۲ سال طی ۵ سال آینده تجربه کرده باشند (میکلسون و پارتچ^[۵۱]، ۲۰۰۳).

شرکت‌هایی با فزونی وجه نقد موقتی، شرکت‌هایی هستند که در طول دوره نمونه دارای یک بار و یا مانده فزونی وجه نقد غیر دائمی باشند. شرکت‌هایی با فزونی وجه نقد دائمی آنهایی تعریف می‌شوند که فزونی وجه نقدشان برای حداقل ۲ سال متوالی یا بیشتر تداوم می‌یابد ( لی و پول^[۵۲]،۲۰۰۹).

در نتیجه انحراف مثبت از وجه نقد هدف، راهی برای تعیین شرکت‌هایی با مقادیر زیاد وجه نقد انباشته نشان می‌دهد. دو روش متفاوت برای این منظور بیان شده است:

تعیین وجه نقد هدف از طریق میانگین زمانی متغیر وابسته ( اپلر و سایر، ۱۹۹۹). فرض ضمنی در این حالت این است که از شرکت‌ها انتظار می رود به طور میانگین هدف ثابتی در طول یک دوره زمانی بلند مدت معقول داشته باشند.

در این روش به منظور دستیابی به وجه نقد هدف برای هر شرکت از ارزش‌های مناسب یک مدل خاص برای نگهداشت وجه نقد استفاده می‌شود (اپلر و سایر، ۱۹۹۹؛‌هارفورد، ۱۹۹۹).

با بهره گرفتن از روش دوم، وجه نقد هدف بسیار دقیق تر و مستقیماً به عواملی که در تعیین ظرفیت شرکت‌ها برای سرمایه‌گذاری خارجی مناسب هستند مرتبط است. در این پژوهش برای تعیین وجه نقد هدف از روش دوم استفاده می‌شود.

نکته مهم در مطالعه ی فرضیه جریان نقد آزاد سنجش فزونی وجه نقد است. شاخص‌های متعددی که در ادبیات مطرح می‌شوند، وجه نقد و اوراق بهادار قابل داد و ستد که به وسیله ی مجموع دارایی‌ها و یا فروش بعلاوه ی جریان نقد توزیع نشده بعد از مالیات نرمال شده است را در بر می‌گیرد. مشکلی که این شاخص دارد این است که آن ها برای مقاطع زمانی در سرمایه‌گذاری و سایر عملکردهای مورد نیاز تفاوتی محاسبه نمی‌کنند. راه معمول برای تصحیح این مشکل این است که شاخصی برای فرصت‌های سرمایه‌گذاری در مدل به منظور بررسی اثر جریان نقد آزاد لحاظ شود.

روش بهتر مدل واضحی از عملکرد وجه نقد خواهد بود. آپلر و سایر (۱۹۹۹)، مدلی را تهیه کردند که به اختصار OPSW نامیده می‌شود و در آن نگهداشت وجه نقد تابعی از فرصت‌های رشد، ریسک پذیری جریان وجه نقد، دسترسی به بازارهای سرمایه و هزینه ی ناشی از فروش دارایی‌ها و عدم توزیع سود است، که برای شرکت i در سال t معادله ی وجه نقد به شرح زیر است:

CASH_i,t = a + b₁MTB_i,t + b₂SIZE_i,t + b₃CF_i,t + b₄NWC_i,t + b₅CAPEX_i,t + b₆LEVERAGE_i,t + b₇INDSIG_i,t+ b₈FINDIS_i,t+b₉DIVDUM_i,t + b₁₀REGDUM_i,t + t .

در معادله ی بالا، وجه نقد لگاریتم طبیعی نسبت وجه نقد و اوراق بهادار قابل داد و ستد به دارایی‌ها منهای وجه نقد و یا خالص دارایی‌ها؛ MTB نسبت ارزش بازار به دفتری سهام؛ SIZE لگاریتم طبیعی دارایی‌ها در ۱۹۹۴ دلار؛ CF نسبت جریان وجه نقد به خالص دارایی‌ها؛ NWC نسبت خالص سرمایه در گردش به خالص دارایی‌ها؛ CAPEX نسبت مخارج سرمایه ای به خالص دارایی‌ها؛ LEVERAGE مجموع بدهی‌‌ها به مجموع دارایی‌ها؛ INDSIG میانگین انحراف معیار جریان وجه نقد بر دارایی‌ها در طول ۲۰ سال برای شرکت‌ها در یک صنعت یکسان که به وسیله ی دو عدد SIC کد تعریف می‌شود؛ FINDIS نسبت هزینه های تحقیق و توسعه به فروش؛DIVDUM یک متغیر دوتایی که اگر شرکت سود توزیع کند ارزش ۱ و در غیر این صورت ارزش ۰ می‌گیرد؛ REGDUM یک متغیر مصنوعی است که اگر شرکت در سال t در یک صنعت منظم باشد ارزش ۱ و در غیر این صورت ارزش ۰ می‌گیرد؛

فالی^[۵۳] (۲۰۰۴) در پژوهش خود فزونی وجه نقد را به وسیله ی تفاوت بین وجه نقد نگهداری شده ی واقعی و نگهداشت وجه نقد پیش‌بینی شده به وسیله ی مدل فوق که به صورت مقطعی می‌باشد اندازه گیری کرد.

مانده ی وجه نقد و جریان وجه نقد دو مفهوم مرتبط و در عین حال متفاوت در مدیریت وجه نقد شرکت است. به عبارتی جریان وجه نقد تغییرات حساب وجه نقد است. ‌بنابرین‏ حساب وجه نقد در هر زمان برابر است با مجموع تمام جریان نقد گذشته با فرض مانده ی اول دوره ی صفر است. جریان وجه نقد و مانده ی وجه نقد اهمیت متفاوتی در بقاء یک شرکت دارند. اول، مانده ی وجه نقد یک هدف کوتاه مدت برای شرکت است در حالی که جریان وجه نقد یک هدف بلند مدت است. هرچند شرکتی که یک جریان وجه نقد سالم از یک دوره تا دوره ی دیگر دارد، اگر بتواند تصمیم خواهد گرفت که رشد خود را تقویت کند و یا یک فعالیت ثابت را در بلند مدت حفظ کند. شرکتی با عملکرد جریان نقد (CFO) یا جریان نقد آزاد (FCF) منفی ممکن است بتواند برای پوشش کسر جریان نقد خود بیشتر قرض بگیرد. اما این در بلند مدت قابل تحمل نیست. یک تجارت قابل دوام باید بتواند عملکرد و سرمایه‌گذاری جدید خود را از جریان وجه نقد عملیاتی تامین مالی کند.

از طرف دیگر، هرچند شرکتی که مانده ی وجه نقد کافی برای پرداخت به موقع صورت حساب‌های خود دارد، تأثیر آنی بر ورشکستگی شرکت خواهد داشت. دورنمای جریان وجه نقد آتی تأثیر کمتری بر ورشکستگی شرکت نسبت به اینکه شرکت چقدر وجه نقد در حساب بانکی دارد، خواهد داشت. با این وجود، جریان وجه نقد و مانده ی وجه نقد قابل جایگزینی نیستند. ثانیاًً، نگهداشت وجه نقد همانند هزینه ها برای شرکت منافعی دارد. ‌بنابرین‏ به صورت تئوری یک مانده ی وجه نقد اختیاری به دلیل این مبادله وجود دارد. هرچند، همواره داشتن جریان وجه نقد مثبت مطلوب تر است، اما معلوم نیست که آیا یک جریان نقد اختیاری وجود دارد (لی^[۵۴]، ۲۰۰۷).

یک شاخه از تحقیقات از ایده ی سطح وجه نقد اختیاری حمایت می‌کنند و استدلال می‌کنند که نگهداشت وجه نقد یک شرکت باید در سطحی که منفعت نهایی نگهداری وجه نقد با هزینه ی نهایی آن برابر است باقی بماند. به طور کلی نگهداشت وجه نقد دارای دو مزیت است. اول: شرکت‌ها می‌توانند در هزینه های ناشی از تحصیل سرمایه ی خارجی صرفه جویی کنند. دوم: شرکت‌ها می‌توانند سرمایه‌گذاری و عملیات را زمانی که سایر منابع وجه نقد در دسترس نیستند تامین مالی کنند (همان منبع).

۲-۲-۵-۸ بررسی تحریم اقتصادی بربانک­ها:

اغلب شعب بانک­های ایرانی درخارج از کشور وظیفه تسهیل امور تجاری وخدمات رسانی به تجارایرانی وکشورهای طرف معامله باایران ‌را ایفا ‌می‌کنند.این بانک­ها تاقبل از سال ۲۰۰۶تاثیر کمتری نسبت به سایر بخش­های اقتصادی از تحریم اعمال شده براقتصاد ایران پذیرفته بود.اما از دسامبر۲۰۰۶ به بعد باصدور قطعنامه ۱۷۳۷ شورای امنیت علیه ایران،دولت­های فرانسه ،آلمان ‌و ایتالیا،به برکناری رؤسای شعبه­های بانک سپه در این کشورها وانتصاب رؤسای جدید اقدام کردند.کمیته بانک سپه شعبه فرانسه،شخصی به نام آلن باشلو را به جای وی منصوب کردند.دولت آلمان نیزبامسدود کردن همه اعتبارنامه­های جاری وانتقالی بانک سپه در این کشور،رئیس آن رابرکنار ‌کرده‌است.پیش ازاین نیز وزارت خزانه­داری امریکا با مسدود کردن حساب­های بانک سپه در این کشور،هر گونه معامله بین مؤسسات امریکایی بااین بانک ایرانی رابه اتهام حمایت این بانک از خرید­های نظامی ممنوع اعلام کرده بود.شورای امنیت سازمان ملل متحد با صدور قطعنامه ۱۷۳۷علیه برنامه هسته­ای ایران،دو مؤسسه بانک سپه وبانک بین‌المللی سپه رابه علت آنچه حمایت از برنامه هسته­ای،موشکی وفضایی ایران خوانده بود،تحریم کرد.همچنین وزارت دارایی امریکا به بهانه حمایت از تروریسم وحزب ا… لبنان،بانک صادرات ایران رادر سپتامبر۲۰۰۶تحریم کرد، همچنین وزارت دارایی امریکا درژانویه ۲۰۰۷نیز به بهانه حمایت از سلاح کشتار جمعی تحریم بانک سپه راآغاز کرد.براسا قطعنامه ۱۷۴۷نیز که درمارس ۲۰۰۷ به تصویب شورای امنیت رسید،وزارت دارایی امریکا ‌در ژوئن همان سال بانک ملی ایران راتحریم اقتصادی کرد.درنهایت ‌بر اساس قطعنامه ۱۸۰۳شورای امنیت علیه ایران دریازده سپتامبر۲۰۰۸دولت وکنگره امریکا در۲۳اکتبر همان سال تحریم بانک توسعه صادرات ایران را تصویب کرد.

۲-۳ .پیشینه پژوهش

۲-۳-۱ پژوهش­های داخلی

اسماعیل زاده مفری و همکاران(۱۳۸۹)تاثیر حاکمیت شرکتی رابر کیفیت سود بررسی کردند.آنان به منظور آزمون کیفیت سود ازاندازه­گیری سطح معوقات وبرای آزمون فرضیه ­های تحقیق از تحلیل پانلی استفاده کردند.نتایج نشان داد که بین درصد مالکیت سهام‌داران نهادی،تعداد بلوک سهام‌داران عمده،درصد مدیران غیرموظف،دوگانگی وظیفه مدیرعامل واندازه حسابرسی شرکت با کیفیت سود رابطه معناداری وجوددارد.

آقایی وچالاکی(۱۳۸۸) رابطه بین ویژگی­های حاکمیت شرکتی ومدیریت سود رابررسی کردند.در این تحقیق برای اندازه ­گیری کیفیت سود ‌از اقلام تعهدی غیرعادی استفاده شد.یافته ­های تحقیق حاکی از آن است که بین مالکیت نهادی واستقلال هیئت مدیره ‌با مدیریت سود رابطه معنادار منفی وجودارد،اماسایر ویژگی­های حاکمیت شرکتی ‌با مدیریت سود رابطه معناداری ندارد.

بهروزی فر(۱۳۸۳)درمطالعه­ای به بررسی تاثیر تحریم­های یک جانبه امریکا برتجارت جهانی ‌و بازارهای جهانی انرژی می ­پردازد. به نظر وی تحریم­های یک جانبه امریکا ‌بر ایران علاوه بر تاثیر مستقیم بر کشور هدف،تاثیراتی براقتصاد جهانی وحتی کشور تحریم­کنند دارد.

رهبری خرازی(۱۳۸۴) بابررسی وضعیت حاکمیت شرکتی ‌در شرکت­های پذیرفته شده دربورس اوراق بهادار ایران ومقایسه آن با کشورهای جهان،میزان رعایت حقوق سهام‌داران رامورد مطالعه قرار داده است.نتایج حاکی از آن است که حقوق سهام‌داران در ایران دعایتنمی­شود.

نمازی وکرمانی(۱۳۸۷) تاثیر ساختار مالکیت برعملکرد شرکت­های پذیرفته شده دربورس اوراق بهادار تهران رابررسی کرده ونشان داده ­اند که بین مالکیت نهادی ‌و مالکیت مدیریتی با عملکرد شرکت رابطه منفی معناداری وبین مالکیت شرکتی وعملکبد شرکت،رابطه مثبت معناداری وجودارد.

عسگری و همکاران(۲۰۰۱) تاثیرات اقتصادی تحریم ‌بر ایران رابااستفاد از الگوی جاذبه بررسی کرده ­اند.اثر تحریم تجاری ‌بر ایران راحدود ۲۷میلیون دلار واثر تحریم مالی ایران رابین ۱۱۶۰تا۱۳۲۱دلار ‌در سال‌ برآورد می­ کند ودرمجموع کل هزینه­ های تحریم ‌بر ایران رادردامنه ۱۱۸۷الی ۱۳۴۸میلیون دلار ‌در سال‌ ارزیابی می­ نماید.لذا نسبت هزینه­ های تحریم به ارزش صادرات درسال۲۰۰۰درحدود ۱/۴الی ۷/۴درصد ونسبت ب تولید ناخالص داخلی بین ۶/۱الی۹/۱درصد وهزینه سرانه تحریم درحدود۵/۱۸الی۱/۲۱دلار برآورد می­ شود.

مشایخ ومحمدآبادی(۱۳۸۹)رابطه مکانیزم­ های حاکمیت شرکتی راباکیفیت سود بررسی نمودند.آنان از کیفیت اقلام تعهدی،پایداری سود وتوان پیش ­بینی آن ب عنوان سنجه­ های کیفیت سود استفاده کردند.یافته ­های تحقیق حاکی از آن است که بابیشتر شدن تعداد جلسات هیئت مدیره وافزایش حضور مدیران غیرموظف درآن،کیفیت (پایداری وتوان پیش ­بینی ) سود حسابداری افزایش یافته است.این در حالی­است که بین تفکیک مسئولیت­های مدیرعامل ‌و رئیس هیئت مدیره از یکدیگر وکیفیت(پایداری وتوان پیش ­بینی)سود رابطه معناداری وجودندارد.یافته­ ها حاکی از نبود رابطه معنادار بین کیفیت اقلام تعهدی،به­عنوان یکی از سنجه­ های کیفیت سود،بامکانیزم­های حاکمیت شرکتی است.

۲-۳-۲ پژوهش­های خارجی

آمی دیتمار ومارت اسمیت(۲۰۰۶) بابررسی دو معیار از حاکمیت شرکتی ورابطه آن باارزش بازار شرکت متوجه شدند که شرکت­های باحاکمیت ضعیف هر ۱دلار تغییر ‌در وجه نقد باعث تغییری درحدود ۴۲/۰ تا ۸۸/۰ ‌در ارزش بازار خواهد شد درحالی که این مبلغ ‌در شرکت­های باحاکمیت خوب دو برابر است.

مطالعات انجام شده نشان می‌دهد مددجویان پس از اشتغال از وضعیت اقتصادی بهتری برخوردار شده اند نتایج تحقیقات نشان می‌دهد که مددجویان تحت پوشش بخش اشتغال و خودکفایی امداد با تلاش از خط فقر مطلق گذشته و به سطح اقتصادی مطلوب رسیده اند، ‌بر اساس این مطالعات مددجویانی که در اجرای طرحهای اشتغال شرکت داشته اند از وضعیت اقتصادی بهتری برخوردارند و توان اقتصادی این گروه نسبت به سایر مددجویان به طور متوسط ۴۹% بالاتر است.

بسیاری از این مددجویان علاوه بر افزایش دارائیهای ثابت و جاری به درآمد کافی رسیده اند و از امداد مستمری دریافت نمی نمایند. این گروه عموما” شاداب، ‌با روحیه و پرتلاشند و بخوبی جایگاه واقعی خود را در جامعه به دست آورده اند. از همه مهم تر اینکه با ورود مصرف کننده دیروز به جمع تولید کنندگان امروز چرخه اقتصاد کشور تقویت و تولید ناخالص ملی افزایش می‌یابد (شیدایی آشتیانی،۱۳۸۸).

۲-۲ بخش دوم توانمندسازی

۲-۲-۱ ضرورت اجرای برنامه های توانمندسازی

با توجه ‌به این که اکثر مددجویان در ‌دهک‌های پایین درآمدی قرار دارند، شکاف فقر در این خانوارها به حداکثر رسیده و مستمری برقرار شده از طرف نهادهای حمایتی پاسخگوی بخشی از حداقل نیاز ضروری زندگی ایشان است، این خانوارها برای تأمین حداقل معاش خود به شدت در مضیقه اند، بسیاری ازآنها بیکار وهیچ درآمد دیگری ندارند برخی هم برای رهائی از این تنگنا شرایط ناگواری را می‌پذیرند و به ‌کارهایی تن می‌دهند که مورد تأیید نیست، این رویدادها ممکن است منجر به ناهنجاریهای دیگر شود، که رفع آن مستلزم صرف هزینه های بسیاری است.

در شرایط موصوف و برای رفع فقر از بین خانواده ها یک راه کار آن است که دولت مستمری مددجویان را حداقل تا سه برابر افزایش دهد، راهکار دوم این است که کمکهای مردمی افزایش یابد، راهکار سوم درخواست کمک از سازمان‌های بین‌المللی است ولی تجربه نشان داده که هیچ یک از این سه راهکار دست یافتنی نیست و راهکار منطقی ایجاد زمینه مناسب جهت فعالیت اقتصادی برای سرپرست خانواده با رویکرد اشتغال اعضای خانوار می‌باشد که کمیته امداد با الهام ازاحکام نورانی اسلام و هدایت معصومین) ع (این راهکار را برگزیده و بهمین جهت است که اجرای طرحهای اشتغال و خودکفایی در سرلوحه برنامه های این نهاد قرارگرفته تا کمبود درآمد مددجویان از طریق اشتغال و تلاش خودشان تأمین گردد (یعقوبی،۱۳۸۴).

-۲-۲-۲ توانمند سازی مددجویان بامحوریت اشتغال

به منظور پاسداری از کرامت انسان و حفظ شأن و منزلت افراد و خانواده های مددجو و رهائی ایشان از فقر و درماندگی و ارتقاء توان مادی و اجرائی این جمعیت عظیم برای حضور در فعالیت‌های اقتصادی و زندگی آبرومند، راهبرد توانمند سازی اقتصادی محرومان بامحوریت اشتغال ) تابا) در رأس برنامه های حمایتی امداد قرار می‌گیرد تا به یاری خداوند متعال و با بهره گیری بیش از ربع قرن تجربه موفق در توسعه اشتغال وکار آفرینی، زمینه اشتغال و فعالیت در بخش‌های مختلف اقتصادی را برای کلیه مددجویان تحت پوشش و نیازمندان غیرتحت پوشش فراهم نماید.

ازمهمترین اهداف توانمندسازی محرومان، ارتقاء سطح آگاهی های عمومی، دانش فنی و مهارت‌های حرفهای و افزایش توان اقتصادی افراد و خانوارهای مستعد تا مرز خودکفایی کامل به نحوی که آثار فقر و محرومیت از زندگی فردی و خانوادگی ایشان محوگردد وهمچنین ایجاد فرهنگ کار و تلاش و کار آفرینی در جامعه مددجویی است. (برنامه پنج ساله اشتغال وخودکفایی کمیته امداد امام خمینی) ره ()

۲-۲-۳ اهداف طرح توانمند سازی مددجویان

١- ایجاد زمینه مناسب جهت کشف خلاقیت‌های نهفته مددجویان مستعد.

٢- ارتقاء سطح آگاهیهای عمومی، دانش فنی و مهارت‌های حرفهای.

٣- افزایش توان اقتصادی خانوارهای تحت پوشش و نیازمند.

۴- ایجاد فرهنگ کار و تلاش و کارایی اجتماعی.

۵- ایجاد خودباوری و اعتماد به نفس در جامعه مددجویی.

۶- کاهش فقر و بیکاری و ناهنجاری درخانواده مددجو.

٧- پیشگیری از مهاجرتهای بیرویه.

۲-۲-۴ سیاست‌های اجرایی توانمند سازی مددجویان

-۱ ایجاد سازوکار مناسب جهت شناسایی مددجویان مستعد و تعیین میزان توانایی، تجربه و مهارت اقشار تحت پوشش و مددجویان موردی.

-۲ کوشش در ارتقاء سطح آگاهیهای عمومی، دانش فنی و مهارت حرفهای آن ها.

-۳ شناسایی و بهره گیری از امکانات بالقوه و بالفعل مناطق مختلف کشور و بهره گیری از آن جهت ایجاد و توسعه اشتغال مددجویان.

-۴ ایجاد زمینه مناسب جهت حضور مددجویان مستعد در فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی به منظور اشتغال و کسب درآمد پایدار.

-۵ هدایت تحصیلی و هدایت شغلی فرزندان درحال تحصیل، بازمانده از تحصیل و فارغ التحصیل خانواده های تحت پوشش و کمک به آن ها جهت شغل یابی و یا فعالیت در یک حرفه درآمدزا ) کسب وکارمناسب(.

– هدایت مددجویان به سمت اجرای طرحهای کوچک اقتصادی درقالب مدل‌های موفق انفرادی (خوداشتغالی) و تعاونیهای خانوادگی، فامیلی با رعایت شرایط فرهنگی و توانایی مددجویان به هرشکل ممکن حقیقی و حقوقی.

-۷ همیاری در اجرای طرحهای تجمعی که از صرفه اقتصادی بالاتری نسبت به طرحهای انفرادی برخوردار می‌باشند.

-۸ همیاری در اجرای طرحهای ویژه استانی و منطقهای که دارای توجیه اقتصادی مثبت بوده و مددجویان قادر به انجام آن می‌باشند.

-۹ اولویت دادن به اشتغال مددجویان ساکن روستاها و شهرهای کوچک.

-۱۰ تلاش در جهت جذب و هدایت اعتبارات دولتی، مردمی و تسهیلات بانک‌ها جهت ایجاد و توسعه اشتغال پایدارخصوصاً در مناطق محروم.

-۱۱ ایجاد تنوع بیشتر در طرحهای اشتغال با رویکرد فناوری جدید متناسب با استعداد و امکانات مناطق.

-۱۲ پایدار سازی مشاغل ایجاد شده.

-۱۳ پیشگیری از سقوط مجدد مددیافتگان به چرخه فقر (رشیدی،۱۳۸۴).

۲-۲-۵ ویژگی های طرح های اشتغال زایی درکمیته امداد امام خمینی (ره)

طرح های اشتغال زایی کمیته امداد امام خمینی) ره(از ویژگی های اساسی زیر برخوردار است:

-۱ کمک به تولید واقتصاد ملی) قریب به نود درصد طرح های اشتغال زایی این نهاد طرح های تولیدی هستند(.

-۲ کم سرمایه بر) طرح های اشتغال زایی این نهاد حداکثر به ۸۰ میلیون ریال سرمایه نیاز دارند. (

-۳ زود بازده بودن ) طرح های اشتغال بسیار زود بازده هستند(

-۴ به مکان های وسیع وابزار ‌و ادوات پیشرفته ودانش فنی بالا وپیچیده نیاز ندارند.

-۵ از مخاطره ‌و ریسک پذیری بسیار پایینی برخوردار است) درصد پرت سرمایه بسیار ناچیز است(

-۶ بهره وری بالا دارند) ‌با سرمایه گذاری کم، سود دهی نسبتاً بالا قابل حصول است(

-۷ درصورت اقتضاء وضرورت، بسرعت وبا کمترین اتلاف منابع تبدیل به طرح های مناسب دیگر می شود.

-۸ با توسعه فن آوری های جدید وافزایش تلاش وهمت مجری طرح، بسرعت قابل تعمیم وتوسعه می‌باشد (رشیدی،۱۳۸۴)

۲-۲-۶ بررسی آثارو نتایج طرحهای توانمند سازی شغلی مددجویان

هر فرایند تدریس با اشکالاتی عمده مواجه است گاهی یک معلم نتوانسته خوب مطلب را انتقال دهد، گاهی دانش آموز خوب گوش نکرده است و گاهی نقص از هر دو است. مهمترین عاملی که می ­تواند در این فرایند به طور مشخص بدان اشاره کرد بحث ایجاد انگیزه است. مشکل اغلب معلمان این است یا خود انگیزه ندارند و یا نمی توانند ایجاد کننده انگیزه در بین دانش آموزان باشند (جانسون^[۵۰]و همکاران، ۲۰۱۰).

مهم­ترین مشکل تدریس: ۱ـ توجه نکردن: توجه نکردن علل­های مختلفی دارد مثل: ۱ـ نبودن علاقه و انگیزه کافی: معمولاً اشخاص به چیزی که بیشتر علاقه دارند بیشتر توجه ‌می‌کنند. ۲ـ جالب نبودن محرک: بسیاری از مواقع مطلب طوری مطرح می­ شود که توجه را جلب نمی­کند. با اینکه دانش آموزان برای یادگیری آماده اند به سرعت خسته و بی­علاقه می­شوند. ۳ـ وجود موانع و عوامل باز دارنده­ی توجه مثل عوامل بیرونی (صدا، …) و عوامل درونی، نگرانی، ترس، تخیلات) (شهرآرای، ۱۳۸۶) برای جلب توجه دانش آموزان باید به سه نکته توجه کنیم: ۱ـ انتخابی بودن توجه: افراد آنچه را که می­خواهند مورد توجه قرار می­ دهند. ۲ـ توجه به تفاوت­های فردی و وسعت زمانی توجه و حجم مواد آموختنی ۳ـ توجه به رابطه بین وسعت زمان توجه و نوع درس یا فعالیت. (شهرآرای، صص ۲۸ـ۲۶). فازیو^[۵۱] و همکاران (۲۰۰۹) معتقدند که عواملی چون توجه، هشیاری، آگاهی و تمرکز می ­تواند فرایند و روش تدریس را خوشایند نماید.

در روند تدریس باید به چند مقوله توجه نمود: اول بر یادگیری و راه ­ها و روش­هایی که یادگیری را موثرتر و آسان تر می­ کند و دوم بر کنش­های تدریس توجه کرد و برای آن ها برنامه­ ریزی کرد. در این برنامه ها را آزمایش کرد سوم شاخص­ های تدریس مؤثر را باید رعایت نمود و چهارم داشتن یک ارتباط خوب و مؤثر بسیار مفید خواهد بود و پنچم باید به برنامه ­های آموزشی و ساخت نظام آموزشی توجه نمود (آقازاده، ۱۳۸۵). اعمالی که تحت عنوان کنش های تدریس مطرح هستند عبارتند از ۱ـ انگیزش: یکی از نکات بسیار مهم در جریان یادگیری، وجود محرک برای یادگیری است. ۲ـ اطلاعات: یکی از هدف­های تدریس وا داشتن شاگردان به کسب اطلاعات است. ۳ـ به جریان انداختن اطلاعات (پردازش داده ­ها): به منظور اطمینان یافتن از اینکه فراگیر در قسمت­ های مختلف، اطلاعات لازم را درک ‌کرده‌است باید اطلاعات پردازش شود این پردازش در سه مرحله انجام می­ شود، روشن سازی اطلاعات تقسیم اطلاعات و مقایسه اطلاعات ۴ـ ذخیره­سازی و اصلاح مجدد: ترکیب اطلاعات جدید و قبلی ۵ـ انتقال اطلاعات: ربط بر مسائل جدید ۶ـ کنترل و هدایت: هدایت عملکرد شاگردان (شعبانی، ۱۳۸۴).

از عناصر مهم نظام تعلیم و تربیت در کنار سایر عوامل نظام آموزشی، رویکردها، الگوها و روش های تدریس است. تدریس فعالیتی است که در کانون و نقطه تلاقی همه عناصر آموزشی قرار دارد و مهمترین عملکرد معلم در کلاس درس محسوب ‌می‌باشد که زمینه را برای یادگیری فراهم می­سازد. تدریس فرایند تسهیل کننده یادگیری است. از آنجا که با هر روشی نمی­ توان هر موضوعی را تدریس کرد، ‌بنابرین‏ برای تدریس موضوعات گوناگون روش­های تدریس مناسب نیاز است (لاریا^[۵۲]، ۲۰۰۸).

ما در عصر توانایی و فناوری اطلاعات و ارتباطات به سر می بریم؛ مؤلفه­ های مختلف در آموزش و پرورش معنای جدید و تعلیم و تربیت معنای جهانی پیدا کرد و روش­های تدریس نوین مطرح شده است. مطالعه اثربخشی شیوه های تدریس بیش از نیم قرن است که در آموزش عالی مورد توجه، متخصصان تعلیم و تربیت قرار گرفته است (کایلیز^[۵۳] و همکاران، ۲۰۰۰).

یادگیری فردی، گروهی و مشارکتی جایگاه خاصی پیدا ‌کرده‌است. ارزشیابی سنتی از پیشرفت تحصیلی دچار مشکل شده و این نکات نقش معلم و دانش آموز را دگرگون ‌کرده‌است. در این فضا معلم به جای صرف انتقال مطالب؛ رهبر، تسهیل کننده و روشنگر است (مهرمحمدی، ۱۳۷۹).

دانش ­آموز هم به مثابه فردی جس توجوگر، سازنده، پدیدآورنده آثار، متفکر، خلاق، خودرهبر، تصمیم گیرنده، مشکل گشا و پژوهنده است (ملکی، ۱۳۸۱). تحقق یادگیری مطلوب با این ویژگی ها و نشانه ها نیازمند تغییر در ر ویکرد تدریس و ارزشیابی است. تدریس باید از نتیجه محوری به فرایندمحوری تغییر یابد (شعبانی، ۱۳۸۲).

تدریس عبارت از تعامل یا رفتار متقابل دانش آموز و معلم ‌بر اساس طراحی منظم و هدفدار برای ایجاد تغییر در رفتار دانش آموزان است. این تعریف دو ویژگی خاص برای تدریس را مشخص می‌کند: وجود تعامل یا رابطه متقابل بین معلم و شاگرد و هدفدار بودن فعالیت های معلم.

همچنین تدریس خود دارای سه جزء است:

۱ – عملکرد مشترک معلمان در تدریس رشته‌های علمی که یک جزء اساسی است.

۲- عملکردهای معلم که خاص یک رشته معین است و آن را عنصر محتوای مخصوص می­نامیم.

۳ – مفاهیمی که مبین عملکرد و جریان یادگیری و رشد دانش ­آموز است و آن را عنصر نظری می­نامیم (شعبانی، ۱۳۸۲، به نقل از سلطانی، ۱۳۸۶).

رفتار تدریسی منعکس کننده اعتقادات و ارزشهایی است که معلم برای نقش فراگیرنده در تعامل و تبادل یادگیری تأمل است (آنتونی و گراشا^[۵۴]، ۱۹۹۶). هسته اصلی فر ایند تدریس ایجاد محیط­هایی است که در آن شاگردان بتوانند تعامل داشته باشند و نحو ه یادگیری را بررسی نمایند (بهرنگی، ۱۳۷۶).

هدف اصلی تدریس یادگیری است. بر این اساس ‌می‌توان گفت که تدریس به عنوان یک فرایند علمی می‌تواند بنیانی برای درک در عین حال عمل تدریس فراهم آورد و معلم و شاگرد همچون دانشمندانی هستند که از روش علمی برای شناخت و اکتشاف بهره می گیرند و در این راه از خلاقیت و شهود و بصیرت سود می جویند و به شعف ناشی از ابداع دست می­یابند (موسی­پور، ۱۳۷۶؛ به نقل از اشرفی و جهان سیر، ۱۳۹۰).

یک الگوی تدریس توصیف یک محیط یادگیری است. الگوهای تدریس همان الگوها و روش­های یادگیری هستند (بهرنگی، ۱۳۸۱). استادان با کفایت نیز می­دانند که الگوها و شیوه ­های تدریس، ابزار اصلی برای یادگیری هستند و آگاهی و به­ کارگیری از الگوهای مختلف تدریس آن ها را به­عنوان معلم کارآمد مطرح ساخته و توانایی آن ها را در متناسب کردن آموزش با سطح علمی فراگیران افزایش می­دهد. بیشتر مطالعات نشان داده است که اگر نحوه یادگیری دانش اموزان با شیوه تدریس معلمان جور باشد، انگیزه یادگیری تقویت شده و پیشرفت تحصیلی، بهتر خواهد بود (برون^[۵۵] و گراشا، ۱۹۹۶).

دیوان عالی کشور نیز در یکی از آرای خود اشعار داشته است که هرگاه در مصالحه نامه ساختگی، مهر یا امضا یا اثر انگشت منتسب به کسی که ورقه به نام او نوشته شده موجود نباشد چون چنین ورقه ای هیچ گونه سندیتی ندارد، عمل مشمول مواد موضوعه در قسمت جعل و جرم نمی آید(رأی شماره ۲۵۷۴ مورخه ۲۵/۸/۱۳۱۹ شعبه پنجم دیوان عالی کشور).

۲-۱۵-۲-۲ساختن مهر و امضای اشخاص رسمی و غیر رسمی

منظور از امضا هر علامتی است که شخص در زیر سند یا نوشته برای منتسب کردن آن به خود می‌گذارد. در اروپا امضا از قرن ۱۶ میلادی مرسوم بوده و در ایران با آغاز مشروطیت جایگزین مهر به عنوان وسیله ای آسان تر شد. با توجه به روش های گوناگونی که افراد در به دست گرفتن قلم دارند هر شخص در قسمت های خاصی از حروف و کلمات به قلم فشار آورده و برعکس در قسمت های دیگر با ملایمت قلم تا بر روی کاغذ می لغزاند. ‌بنابرین‏ هر چقدر هم که جاعل یک شخص حرفه ای باشند معمولا در تیرگی و روشنی بخش های مختلف کلمات، بریدگی و انحرافات، نقطه های آغاز، درجات دهانه دایره هاو منحنی ها و نظایر آن ها بین امضا و نوشته مجعول با امضای و نوشته واقعی تفاوت وجود داردکه این امر، می‌تواند توسط یک کارشناس مسلط تشخیص داده شود. هرگاه کسی ‌در نامه ای که به نام دیگری است باگذاشتن عبارت از طرف در مقابل نام او امضای خودش رابگذارد به صرف این که طرف مقابل اختیار امضاءکردن نوشته را به او نداده بوده است، جعل امضاءازسوی امضاءکننده تحقق نخواهد یافت، زیرا هیچ نقص ‌و خدشه ای درخود امضاء وجود ندارد.

مهر معمولا ‌از جنس چوب، فلز، سنگ ونظایرآنها ودارای نوشته ها وعلایمی است که مثل امضاء انتساب یک سند یانوشته رابه شخص مدللی می‌سازد. گاهی افرادامضاء خودرا برروی مهری حک می‌کنند واز آن در زیر نوشته ها ونامه هایی که از اهمیت چندانی ازحیث قابلیت انتساب به صاحب مهر برخوردار نیستند استفاده می‌کنند ‌بنابرین‏ جعل این مهر ها حکم جعل مهر امضاء رادارد(احمد متین، ۱۳۳۰ ، ص ۱۰۲).

۲-۱۵-۲-۳خراشیدنیا تراشیدن

منظور از خراشیدن پاک و محو نمودن جزیی از کلمه و منظور از تراشیدن نیز محو کردن و از بین بردن کل کلمه می‌باشد.خراشیدنیا تراشیدن هردو با وسایلی چون تیغ چاقو انجام می‌شوند ، یعنی این که مرتکب حروفی را کمک این وسایل ازروی نوشته یا سند محو می‌کند. تفاوت بین این دو مورد آن است که خراشیدن بخشی از کلمه و حروف را شامل می ‌شود لکن در تراشیدن کل کلمه محو می شود. منظور از خراشیدن این است که یک کلمه یا کلماتی از جمله های متنی به وسیله ابزاری نوک تیز به نحوی تغییر داده شود که قصد تقلب را نیز به همراه داشته باشد به نوعی که خوانندهیا تصمیم گیرنده با رویت سند به محتوای اصلی پی نبرده و به اشتباه بیافتد.

۲-۱۵-۲-۴ قلم بردن

در قلم بردن لزوماً چیزی به سند یا نوشته اضافه نمی شود بلکه مرتکب ممکن است با بهره گرفتن از قلم بخش هایی از یک سند ی نوشته را ناخوانا کرده یا بر روی آن ها خط بکشد. به نوعی دیگر قلم بردن در سند یعنی حرف یا کلمه ای از جملات یک متن با بهره گرفتن از قلم دیگری که در آن برده می شود، تغییریابد و معنی و مفهوم قبلی را نیز متفاوت سازد. این اقدام اغلب در افزایش مبالغ چکهای صادره افراد که اعداد را تغییر می‌دهند مشهود می‌باشد.

۲-۱۵-۲-۵ الصاق

در لغت الصاق به معنی ضم نمودن و چسباندن دو چیز به یکدیگر می‌باشد و در جعل از طریق الصاق لزوماً نوشته ای باید به نوشته دیگر الصاق گردد و ملصق نمودن قطعات یک نوشته جعل نمی باشد. ‌بنابرین‏ اگر طلبکاری سند طلب را پس از دریافت طلب خود در حضور بدهکار پاره نماید و سپس قطعات پاره شده را جمع‌ آوری نماید و به هم الصاق نماید مرتکب جعل نشده است، گرچه هرگاه بواسطه سند مذکور در مقام مطالبه برآید ممکن است تحت عنوان شروع به کلاهبرداری تعقیب گردد(سلیمان پور، محمد، ص۶۴).

۲-۱۵-۲-۶محو

محو نمودن، پاک نمودن کلمه یا کلماتی با وسایل شیمیایی و نظایر آن به غیر از خراشیدن و تراشیدن می‌باشد. منظور از محو کردن یعنی از بین بردن کلمات با جمله یا جتی متن یک سندی می‌باشد که بهر طریق ممکن است باعث ابطال سند و یا تغییر اهداف سند را به همرا داشته باشد. پاک کردن بخش هایی از نوشته با وسایلی مثل مداد پاک کن، لاک غلط گیر، آب، مواد شیمیایی و نظایر آن ها است. اگر فردی از طریق سوزاندن یا اتلاف کل سند بخواهد سندی را از بین ببرد قطعا جعل محسوب نمی شود بسته ‌به این که آیا سند مذکور دولتییا غیره دولتی است مشمول یکی از مواد۹۰۷ و ۹۰۸ قانون جدید مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ خواهد شد. که این مواد در حالت اول مجازاتدو تا ده سال و در حالت دوم که فردی به وسیله قیچییا بریدن قسمتی از سند را حذف کند به مجازات دو ماه تا دو سال حبس محکوم می شود.

۲-۱۵-۲-۷ اثبات

واژ ه اثبات متضاد واژه ابطال و به معنی از حالت بطلان خارج کردن سند یا نوشته است. مثل این که مهر”باطل شد” از روی گذرنامه یا شناسنامه پاک شود یا خطی که به علامت بطلان یک نوشته بر روی آن کشیده شده است امحا گردد. در صورتی که سند بر اساس طی فرایند معمولی خود از حیث انتفاع خارج شده باشد لکن مجددا با ‌بهره‌گیری از امکانات در اختیار جاعل به صورت اولیه و قابل استفاده تبدیل شود معنای اثبات را دارا می‌گردد این اقدام در خصوص چک پولهایی متصور است که پس از ارائه دارنده آن به بانک و دریافت وجه مربوطه باطل شده و در اختیار بایگانی اسناد بانک قرار می‌گیرد لکن در صورت سواستفاده احتمالی و تکمیل محلهای سوراخ شده چک پول پاک نمودن اثرات اقدام بانکی روی آن مجددأ به جریان بیافتد که این اقدام را اثبات گویند.

۲-۱۵-۲-۸ سیاه کردن

منظور از سیاه کردن سند یا ناخونا کردن بخش هایی از آن با وسایلی مثل جوهر، مرکب، رنگ و نظایر آن ‌ها است. از بین بردن کلمه یا جمله یا متن یک سند رابا استفاده از کثیف کردن آن توسط جوهر مرکب قلم و یا هر چیز دیگری بصورتی که سیاه شود و دیگر قابلیت رویت نداشته باشد را شامل می‌گردد و این باید باعث شود تا معنای اصلی جمله و مفاد سند درک شده و صاحب آن متضرر گردد. سیاه کردن نوشته وقتی جعل است که ماده رنگی به گونه ای کلمه یا کلمات را بپوشاند که شناخت آن کلمه یا کلمات امکان پذیر نباشد. والا هرگاه با وجود سیاهکردن کلمات سیاه شده قابل خواندن باشد عمل ارتکابی جعل نبوده و هرگاه سیاه نمودن منجر به سیاه شدن کل سند شود عمل ارتکابی جرم تخریب و اتلاف اسناد محسوب می‌گردد.

۲-۱۵-۲-۹ تقدیم یا تأخیر تاریخ سند نسبت به تاریخ حقیقی آن