در نظام دادرسی جهان قضات محاکم هیچ وقت به عنوان رئیس ضابطان محاکم انجام وظیفه نمی نمایند . بلکه مقام کشف و تعقیب از مقام صدور حکم جدا می‌باشد . با توجه به ماده ۱۴ ق . ت . د . ع . ا تحقیقات و اقدامات ضروری به وسیله ضابطان دادگستری و تحت ریاست و نظارت قاضی دادگاه صورت می‌گیرد . ‌بنابرین‏ پس از ارجاع پرونده به دادگاه این حاکم دادگاه است که مستقیماً با ضابطان در جهت کشف ، تعقیب و تحقیق از جرائم در ارتباط است .

۳ – تسریع در کشف جرم

ضابطان بایستی در کمال بی طرفی و بی غرضی از متهم تحقیق نموده و در کشف اوضاع و احوال که بر نفع یا ضرر متهم است فرق قائل نشوند . ضابطان نبایستی در تحصیل و جمع‌ آوری اسباب و دلایل جرم تأخیر نمایند ، بلکه مکلف اند اقدامات فوری را بدون فوت برای جلوگیری از امحاء آثار جرم و فرار متهم بعمل آورند ، تأخیر در اجرای تحقیقات مقدماتی ممکن است ، موجب از بین رفتن آثار و علائم جرم یا فرار متهم گردد .

چنانچه تحقیقات با تأخیر صورت گیرد و بین زمان وقوع جرم و تحقیقات فاصله ایجاد شود ، کشف جرم مشکل تر می شود . البته تسریع در انجام تحقیقات نباید موجب تضییع حقوق متهم و عجولانه تصمیم گرفتن شود .

بدیهی است تخلف از این امر موجب محکومیت انتظامی خواهد بود .

آنچه از تجمیع مطالب بر می‌آید این است که فوریت در اقدام ، مربوط به جلوگیری از امحاء آثار و علائم جرم است نه کلیه مراحل تحقیقات مقدماتی . ‌بنابرین‏ اگر پس از جمع‌ آوری دلایل و مدارک جرم ، قاضی دادگاه یا قاضی تحقیق توضیحی لازم بداند ، حتی با تعیین وقت نیز می‌تواند تحقیقات را انجام دهد و فوریت در اقدام ضرورتی ندارد .

گفتار دوم -تحقیقات مقدماتی

این مرحله از حیث ترتیب زمانی بعد از مرحله ی کشف جرم واقع می شود گام نخستین دادرسی های کیفری است و از حساسیت های ویژه ای برخوردار است تحقیقات مقدماتی شامل دو مرحله می شود :

۱ – جمع‌ آوری دلایل له و علیه متهم و اقدام در جهت جلوگیری از فرار یا مخفی شدن او

۲ – اظهار نظر قضایی ‌در مورد متهم که بتواند از اظهار نظر بر مجرمیت یا منع پیگرد وی و یا با صدور قرار موقوفی پرونده از موجودی دادسرا کسر گردد .

از آنجایی که سرنوشت قضایی متهم در مرحله تحقیقات مقدماتی تا حدود زیادی روشن می شود ، سعی قانون‌گذار نیز بر این است که کلیه اقدامات در مرحله تحقیقات مقدماتی را به دقت تعیین کرده و برای مقامات این مرحله مسئولیت کیفری و مدنی قائل گردیده است .

۱ – تعریف و هدف تحقیقات مقدماتی

الف – تعریف تحقیقات مقدماتی

علمای آیین دادرسی کیفری تحقیقات را در دو معنی عام و خاص استعمال کرده‌اند . «تحقیقات مقدماتی عبارت است از مجموعه اقداماتی که به وسیله مقامات قضایی برای کشف جرم ، جمع‌ آوری دلایل و جلوگیری از فرار یا مخفی شدن متهم و اظهار نظر در خصوص قابل پیگرد بودن یا نبودن او به عمل می‌آید.»(آخوندی،۱۳۷۴،۶۸)

چنانچه ملاحظه می شود در معنی مذبور مرحله کشف جرم داخل در مفهوم تحقیقات مقدماتی قرار می‌گیرد . اما برخی دیگر از حقوق ‌دانان و نظریه پردازان دادرسی کیفری ، با استناد به مقررات آیین دادرسی کیفری بر معنای فوق الذکر مفهوم تحقیقات مقدماتی را فقط شامل اقدامات قاضی تحقیق در جمع‌ آوری ادله به ضرر یا سود متهم و جلوگیری از فرار یا مخفی شدن و بالاخره اظهار نظر قضایی در خصوص بزهکاری و یا بی گناهی وی دانسته اند . به عبارت دیگر در معنی مضیق مرحله کشف جرم را از مفهوم تحقیقات مقدماتی خارج نموده است .

در حقوق اسلام با توجه به باب قضاء در کتب فقهی ، مرحله ای تحت عنوان تحقیقات مقدماتی در طی رسیدگی به امور کیفری به چشم نمی خورد . اما برخی از مؤلفین با استناد به روش های قضاوت حضرت علی ( ع ) اعمال تحقیقات مقدماتی را برای کشف حقیقت بلامانع قلمداد کرده‌اند .

ب – هدف تحقیقات مقدماتی

در سیستم های دادرسی کیفری موجود دنیا اعم از مختلط و اتهامی امر تحقیقات مقدماتی را ‌در مورد جرایم مهم ضروری دانسته اند . در نظام های دادرسی هدف از اعمال تحقیقات مقدماتی تأمین مصالح اجتماعی و فردی است . در تأمین مصالح اجتماعی کوشش قاضی تحقیق معطوف می شود به کشف حقیقت ، اجرای عدالت جزائی و حفظ نظم و آسایش عموم افراد جامعه ، اما هدف مذبور نباید موجب عدول قاضی از جاده صواب و انسانیت شده و به حقوق دفاعی متهم لطمه وارد آورد .

ماده۳۹ قانون آیین دادرسی کیفری با الهام از اهداف مذبور مقرر دارد:

دادرسان دادگاه و قضات تحقیق باید با کمال بی غرضی تحقیقات را انجام داده در کشف اوضاع و احوالی که به نفع یا ضرر متهم است بی طرفی کامل را رعایت نماید .

به نظر نگارنده تحقیقات مقدماتی مانند یک صافی موجب رد اتهامات ناروای متهم بوده و از اتلاف وقت محاکم کیفری ممانعت می‌کند.

۲ – موقعیت تحقیقات مقدماتی

قوانین دادرسی کیفری بیشتر کشورهای متمدن مرحله ی تحقیقات را مجزا از مراحل دیگر در قوانین خود پیش‌بینی نموده اند . در نظر گرفتن تحقیقات مقدماتی به عنوان مرحله ای مجزا از دیگر مراحل دادرسی و انجام آن به وسیله ی قاضی خاص و مستقل از قضات دیگر ، نشانه ی با اهمیت تلقی نمودن این مرحله و گامی مؤثر در جهت تشخیص صحت و سقم اتهام وارده به متهم و وسیله ای در راه دادرسی سریع و آسان است . عدم توجه ‌به این مرحله به طور دقیق و کامل و رعایت نکردن موازین و قواعد اصولی حاکم بر این مرحله خطری جدی برای منافع جامعه و متهم است . قانون تشکیل دادگاه های عمومی و انقلاب بدون توجه به اصول و موازین شناخته شده در کشورهای دنیا اقدام به حذف مرحله تحقیقات مقدماتی به عنوان مرحله ای مجزا در دیگر مراحل دادرسی نموده است . کلیه مراحل دادرسی را در یک مرحله خلاصه و عناوین قاضی تعقیب و تحقیق و اجرای حکم را نیز حذف نمود . امر تحقیقات مقدماتی در کلیه جرایم را با تجویز حاصله از ماده ۱۴ ق . آ . د . ک به رئیس دادگستری یا دادرس دادگاه محول نموده است تاکلیه تحقیقات ضروری را انجام دهد . رئیس دادگاه می‌تواند در مواردی که صلاح بداند انجام تحقیقات را به قاضی تحقیق و ضابطان دادگستری واگذار نماید .

۳ – خصوصیات تحقیقات مقدماتی

تحقیقات مقدماتی دارای ویژگی های است که عبارتند از :

الف – کتبی بودن

تحقیقات مقدماتی به نحو کتبی انجام می شود با توجه به پیچیدگی روابط اجتماعی ناشی از زندگی صنعتی و همچنین ارزش دلایل کتبی ، خصیصه ی کتبی بودن تحقیقات امری اجتناب ناپذیر است .

در حقوق اسلام احراز لزوم کتبی بودن تحقیقات وتنظیم صورتجلسه و یا عدم ضرورت آن به نظر حاکم عاقل ، مسلمان ، عادل و بصیر باشد تا مرتکب خیانت نگردد.

چنانچه حفظ نظام قضایی و حقوق مردم متوقف بر کتبی بودن تحقیقات و تنظیم صورتجلسات باشد ، برخی از فقها از بابت مقدمه واجب ، به موجب کتبی بودن تحقیقات فتوی داده‌اند .

قانون آیین دادرسی کیفری در موارد مختلف به ضرورت انعکاس شکایت و تحقیقات در صورتجلسات مربوطه تأکید می کند . از جمله ماده ۳۱ مقرر می‌دارد :

قاضی تحقیق در موقع تحقیقات دستور دادگاه را اجرا نموده و نتیجه ی آن را در صورت مجلس قید می‌کند …… .

فردگرایی از نظر سیاسی در واقع بیانگر طرز تفکر آن دسته از افراد و گروه‌هایی است که معتقدند آنچه اصالت دارد فرد است نه جامعه. فردهم از بعدهستی شناختی و معرفت شناختی وهم از بعد ارزشی بر جامعه مقدم است و باید از حقوق و آزادی‌های افراد در مقابل تجاوز دولت و قدرت سیاسی حمایت نمود. طرفداران این نوع فردگرایی می‌گویند این افراد هستند که به منظور بهره‌مندی از مزایای زندگی اجتماعی هرکدام از بخشی از آزادی‌های خود می‌گذرند و با قصد و رضای خود اقدام به انعقاد قرار داد اجتماعی و تشکیل دولت و جامعه می‌نمایند.‌بنابرین‏ دولت موظف است حداکثر آزادی رابرای افراد تامین کند. به نظر آنان آزادی اندیشه ‌و عقیده وعمل از حقوق فطری و تغییرناپذیر افراد است. مشروعیت حکومت و دولت ناشی از رأی‌ ملت است چنانچه دولت به قرارداد اجتماعی تجاوز نموده و از حدود اختیارات خود خارج شود، مشروعیت خود را از دست خواهد داد.^[۷۳]

آنان می‌گویند: تا آنجا که ممکن است دولت باید از مداخله در فضای آزاد رفتاری شهروندان خودداری نموده و دامنه فعالیت‌های فردی را گسترش دهد. دولت باید از سیستم اقتصادی مبتنی بر آزادی انعقاد قرار دادها و مالکیت خصوصی افراد حمایت کند.

فردگرایی دینی و اخلاقی که با نوعی نگرش استقلالی به انسان و اعتقاد به مقام رفیع او همراه بود و مورد تأکید ادیان آسمانی به ویژه مسیحیت و اسلام بود، پس از زوال و سقوط آن در قرون وسطی که هم زمان با حاکمیت روحانیون کلیسای کاتولیک بود بار دیگر در قرن شانزدهم و مقارن با نهضت پروتستانیسم یعنی جنبش اصلاح کلیسای عیسوی احیا و تقویت شد وزمینه را برای آزادی فرد از تسلط کلیسا فراهم آورد^[۷۴].

پیشوایان جنبش اصلاح دینی در مذهب مسیحیت یعنی مارتین لوتر در آلمان و کالوین در سوئیس و جان فاکس در اسکاتلند و پیروان آنان برای افراد بشر، که اراده و خرد و حقوق و کرامت آنان در طول قرون وسطی قربانی سیاست‌های ظالمانه و غیرانسانی اربابان کلیسا گردیده بود، استقلال و آزادی از سلطه کلیسا به ارمغان آوردند. به عقیده آنان افراد بشر از توانایی لازم و کافی برای برقراری ارتباط مستقیم با خداوند برخوردارند و نیازی به اطاعت از سلسه مراتب در این مورد ندارند.

البته فردگرایی دارای بعد هستی شناختی و فلسفی نیز هست، در این معنا فرد گرایی اعتقاد ‌به این نظریه است که جهان هستی از موجودات و اجزای جداگانه و مجزا از هم تشکیل گردیده است در حالی که مخالفان این نوع فردگرایی یعنی وحدت گرایان، تصویری کاملا مرتبط و به هم پیوسته از عالم هستی ارائه می‌دهند که در آن موجودات انسانی تنها گره‌هایی از یک شبکه زیست کره‌ای و یا حوزه‌ای از روابط ذاتی هستند.

فردگرایی به لحاظ هستی شناختی، فرد را واقعی‌تر یا بنیادی‌تر و مقدم بر جامعه بشری و نهادها و ساختارهای آن می‌انگارد^[۷۵] و برای وی شخصیتی مستقل قائل است.

با توجه به آنچه گفته شد، نظریه اصالت فرد علی‌رغم ایرادهای مختلفی که از جهات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و هستی شناختی بر آن وارد است، در پیدایش و تکوین اندیشه کرامت نقش به سزایی داشته است. دقت و تأمل در مبانی انسان شناختی و فلسفی بنیان‌گذاران این مکتب نشان می‌دهد از نظر آنان مبنا و اساس اصالت و شرافت فرد آزادی و استقلال ذاتی انسان است.

بند سوم: نظریه خودمختاری اخلاقی کانت

اما نوئل کانت یکی از بزرگ‌ترین فیلسوفان اروپایی است آثار اخلاقی کانت پای بندی استوار وی را به آزادی و حیثیت انسانی به خوبی نشان می‌دهد. کانت با طرح نظریه کرامت ذاتی انسان می‌گوید: « مبنای اصلی این کرامت را در توانایی روحی و اخلاقی برای وضع قوانین فراگیر اخلاقی و به عبارت دیگر درخودمختاری اخلاقی و استقلال ذاتی او باید جستجو کرد. وی می‌گوید: آنچه به ما کرامت و ارزش می‌دهد انسانیت ماست یعنی شخصیت اخلاقی که ما را بر جانوران محض به مراتب برتری می‌بخشد.»

کانت در جایی دیگر از کتاب « بنیادهای ما بعدالطبیعه اخلاق » در این مورد می‌گوید:« آنچه به هرکس کرامت می‌دهد نه مقام و موقعیت اجتماعی بلکه نیروی فطری عقل است و نیز توان هر فرد از زن و مرد برای اینکه بیندیشد و تصمیم بگیرد که نه تنها به زندگی خود شکل دهد بلکه با وضع قوانینی که ساختار زندگی همه کس را تشکیل می‌دهد، به حفظ وترویج احترام متقابل مردم یاری رساند.»

به عقیده کانت توانایی تفکر مستقل برای تشخیص اینکه چه چیزی اخلاقاً درست و چه چیزی نادرست است، به دلیل توان تعقل و استدلال آدمی، در همه کس ذاتی است. همه را دارای توان خودآیینی دانستن بدین معنا است که قوانین بنیادی دولت باید به طوریکسان و برابر شامل همه کس شود، البته به عقیده کانت، تساوی مدنی به معنای برابری از حیث مال و قدرت و یا جریمه کردن افراد برتر از نظر روحی و جسمی نیست. آنچه تساوی سیاسی و مدنی به آن نیاز دارد، فرصت و امکان برابر است، بدین معنا که هرکس مجاز باشد برای رسیدن به هر وضع و مقامی که آرزومند است در محدوده امکانات یک جامعه آزاد تلاش کند و هیچ کس نباید به طور غیر قانونی مانع رسیدن دیگران به آرزوهایش شود.

به طور خلاصه رشته‌های اصلی تفکر کانت ‌در مورد کرامت انسانی را به شرح زیر می‌توان بیان کرد:

1. 1. کرامت انسانی به ارزش او اشاره دارد

1. 1. کرامت ارزشی است که تمامی انسان‌ها به طور ذاتی و مساوی از آن برخوردارند.

1. 1. کرامت انسانی ارتباط عمیق و تنگاتنگی با استقلال و خودمختاری ذاتی انسان دارد.

1. 1. کرامت انسانی به طور اجتناب ناپذیر با عقلانیت خودآگاه انسانی مرتبط است.

1. کرامت انسانی مبنای حقوق مساوی بشر است.

اشکال تئوری «خودمختاری اخلاقی یا استقلال ذاتی» کانت این است که اگر ما این تئوری را مبنا و اساس کرامت انسانی بدانیم و معیار کرامت انسانی را « عقلانیت خودآگاه» انسان قرار دهیم، در اینصورت افرادی مثل اطفال، عقب ماندگان ذهنی و جنین‌ها که فاقد این توانایی هستند، شخص محسوب نگردیده و دارای کرامت انسانی نخواهند بود. ‌بنابرین‏ این تئوری در تبیین اندیشه کرامت بشر از جامعیت لازم برخوردار نیست.

بند چهارم: نظریه کرامت مبتنی بر وحی

کییز (۱۹۹۸) سلامت اجتماعی به عنوان گزارش شخصی فرد از کیفیت ارتباطش با دیگران تعریف می‌کند. سلامت اجتماعی در این مفهوم یعنی درک فرد از اجتماع به صورت یک مجموعه معنی‌دار، قابل‌فهم، دارای نیروی بالقوه برای رشد و شکوفایی همراه با این احساس که متعلق به جامعه است و خود را در اجتماع و پیشرفت آن سهیم بداند.

مفهوم سلامت اجتماعی، مفهومی است که در کنار ابعاد جسمی و روانی سلامت مورد توجه قرار گرفته است، جنبه اجتماعی آن را با محور قرار دادن فرد مورد بررسی قرار می‌دهد. بلوک و برسلو برای اولین بار در سال ۱۹۷۲ در پژوهشی به مفهوم سلامت اجتماعی پرداختند. آن‌ ها مفهوم سلامت اجتماعی را با درجه عملکرد اعضاء جامعه مترادف کرده و شاخص سلامت اجتماعی را شناختند و تلاش کردند تا با طرح پرسش‌های گوناگون در ابعاد جسمی، روانی و اجتماعی سلامت فردی، به میزان فعالیت و عملکرد فرد در جامعه برسند. این مفهوم را چند سال بعد دونالدو و همکارانش در سال ۱۹۷۸ مطرح کردند و استدلال آن‌ ها این بود که سلامت فراتر از گزارش علائم بیماری، میزان بیماری‌ها و قابلیت‌های کارکردی فرد است. آن‌ ها معتقدند که رفاه و آسایش فردی امری متمایز از سلامت جسمی و روانی است. بر اساس برداشت آنان سلامت اجتماعی در حقیقت هم بخشی از ارکان وضع سلامت محسوب می‌شود و هم می‌تواند تابعی از آن باشد. سنجش محتوای سلامت اجتماعی از ابتدا از طریق تمرکز بر فرد و در رابطه با تعاملات میان فردی (مثلاً ملاقات با دوستان) و مشارکت اجتماعی (مانند عضویت در گروه‌ها) مورد سنجش قرار گرفت و در اندازه‌گیری ارکان عینی (مثلاً تعداد دوستان) و ذهنی (کیفیت روابط دوستانه) هر دو تعریف منظور شده بود. حوزه سلامت اجتماعی از سال‌های ۱۹۹۵ به بعد علاوه بر نگرش کلی که بر کیفیت سلامت در میان تمام افراد دارد. سلامت اجتماعی را این‌گونه تعریف نموده است: “ارزش‌گذاری شرایط یک فرد و کارایی او در جامعه” که این بازتابی از “سلامت اجتماعی مثبت” است (کییز، ۱۲۲:۱۹۹۸).

با توجه به تغییرات اجتماعی در چند دهه اخیر و تغییر الگوهای جامعه از سنتی به مدرن و تغییر نگرش در خصوص کارکردهای خانواده، پارسونز دو کارکرد برای خانواده”هسته‌ای منزوی” زمان خود قائل است، کارکرد اجتماعی کردن کودکان و کارکرد شکوفایی و ثبات شخصیت بزرگسالان. این دو کارکرد تنها در روابط صمیمی و محبت‌آمیز خانواده امکان‌پذیر است (اعزازی،۱۷۴،۱۳۸۶). افزایش درصد طلاق و جدایی در بین خانواده ها؛ این پدیده‌ها در حال حاضر به صورت استثناء مطرح نیستند بلکه جزیی از واقعیت زندگی شده‌اند. با جدایی زن و شوهر رابطه‌ والدین و فرزند تغییریافته و با پدیده جدیدی مانند مادر تنها و پدر تنها روبه رو هستیم (اعزازی،۱۳۸۶).

۲-۳-۲ ابعاد پنج گانه مقیاس سلامت اجتماعی

کییز (۱۹۹۸) ۵ ملاک را برای سلامت اجتماعی بر می‌شمرد که هم راستا با نظریه روان‌شناختی و جامعه‌شناختی اجتماعی بسط پیدا می‌کنند، به شرح نمودار زیر می‌شود.

شکل۲-۱- زیر مقیاس های بهزیستی اجتماعی

شکوفایی اجتماعی^[۴۱]:”شکوفایی اجتماعی عبارت است از ارزیابی توان بالقوه و مسیر تکاملی اجتماع و باور به اینکه اجتماع در حال یک تکامل تدریجی است و توانمندی‌های بالقوه برای تحول مثبت دارد که از طریق نهادهای اجتماعی و شهروندان شناسایی می‌شود افراد سالم تر ‌در مورد شرایط و آینده اجتماع امیدوار هستند، آن ها می‌توانند پتانسیلی را که در یک اجتماع به هم پیوسته وجود دارد را تشخیص دهند و باور دارند که جهان می‌تواند برای انسان‌هایی چون آن‌ ها بهبود یابد”(کییز،۲۰۰۴: به نقل از فارسی نژاد، ۱۳۸۳).

همبستگی اجتماعی^[۴۲]: همبستگی یا انطباق اجتماعی در مقابل بی‌معنایی در زندگی قابل مقایسه است و شامل ارزیابی فرد از اجتماع به صورت قابل‌فهم، قالب پیش‌بینی و محسوس است و در حقیقت درکی است که فرد نسبت به کیفیت، سازمان‌دهی و اداره دنیای اجتماعی اطراف خود دارد و همچنین به معنای مفهوم تسلط بر محیط در مقیاس سلامت روان است. تسلط بر محیط یعنی احساس صلاحیت و توانمندی برای مدیریت محیط پیچیده و انتخاب یا خلق زمینه‌های مناسب شخصی است و متضاد پوچی و بی‌معنایی است و رد مجموع یعنی دنیا را به صورت منطقی، هوشمند، قابل‌درک و قابل پیش‌بینی دیدن است (تباردرزی،۱۳۸۶).

ترنر همچنین معتقد است یکی از عوامل تعدیل‌کننده میزان افسردگی و استرس، روابط اجتماعی است. یکی از شیوه های گسترش روابط اجتماعی عبارت است از عضویت در انجمن‌های داوطلبانه، افرادی که در این انجمن‌ها عضو می‌شوند. می‌توانند با افراد بیشتری تعامل برقرار کنند و از این طریق پیوندهای اجتماعی خود را گسترش دهند با گسترش دامنه روابط اجتماعی، فرد می‌تواند در هنگام بروز شرایط مقابله کند و همین امر باعث می‌شود که استرس روانی حاصل از این شرایط را کاهش دهد، عضویت در انجمن‌های داوطلبانه همچنین در افزایش رضایت اجتماعی و کاهش افسردگی نقش مهمی دارد. مشارکت از طریق روابط انجمنی احساس شادابی و خوشحالی را تقویت می‌کند و از این طریق به بهبود سلامت جسمی و روانی و اجتماعی کمک می‌کند.

انسجام اجتماعی^[۴۳]: ” انسجام اجتماعی در لغت به معنای یکی کردن و به هم پیوستن، ائتلاف، انضمام، یکپارچگی، اتحاد عناصر مختلف اجتماع است” این اصطلاح نسبتاً جدید است. ادغام در علوم اجتماعی، اغلب با توجه به تمایل طبیعی فکر انسان که دوست دارد با تکیه بر الگوهای کلی موجود در حیات از واقعیات جامعه‌شناختی سخن به میان می‌آورد مورد توجه قرار گرفته است و به عنوان فرایند انطباق جزء با کامل مد نظر قرار گرفته است. ادغام هم از نظر ریاضی و هم از نظر جامعه‌شناسی به معنای عمل وحدت بخشیدن به عواملی ناهمسان و حائز تمایل است (توسلی ۶۸:۱۳۸۲ به نقل از کنگرلو ۳۲:۱۳۸۶).

پذیرش اجتماعی^[۴۴]: افرادی که در این بعد از سلامت برخوردارند اجتماع را به صورت یک مجموعه کلی و عمومی که از افراد مختلف تشکیل‌شده درک می‌کنند. و به دیگران به عنوان افراد با ظرفیت و مهربان اعتماد دارند. پذیرش اجتماعی مصداق اجتماعی از پذیرش خود به عنوان یکی از ابعاد سلامت روان است. در پذیرش خود فرد نگرش مثبت و احساس خوبی ‌در مورد خودش و زندگی گذشته دارد. و با وجود ضعف‌ها و ناتوانی‌هایی که دارد همه‌ جنبه‌های خود را می‌پذیرد، در پذیرش اجتماعی فرد، اجتماع و مردم آن را با همه نقص‌ها و جنبه‌های مثبت و منفی باور دارد و می‌پذیرد (کییز، ۲۰۰۴، به نقل از کنگرلو، ۳۴:۱۳۸۶).

پلایومتریک^[۶۳]: انقباض یک عضله سبب کشش عضله مخالف می­ شود. پلایومتریک نوعی تمرین قدرتی است که سبب افزایش فشار بیشتر روی عضلات موافق و مخالف حرکت می­ شود. و شامل اجرای حرکت­های انفجاری است که نیروی قابل انقباض در حرکت­ قبلی به افزایش نیروی کشش در حرکت بعدی کمک می­ کند. شاید این تصور به وجود آید که چون تمرینات پلایومتریک، تمرینات قدرتی انفجاری است که در مدت زمان کوتاه با شدت بالا انجام می­ شود، ‌بنابرین‏ برطبق تعریف علمی ایروبیک نمیتواند جزء تمرینات ایروبیک به حساب بیاید. اما با توجه به اینکه گاهی اوقات این حرکات در بین دیگر حرکات ایروبیکی گنجانده می­ شود، لذا تمرین به صورت تداومی ادامه پیدا می­ کند و ‌به این ترتیب مدت زمان تمرین، افزایش می­یابد. به عنوان مثال می توان از ترکیب کردن حرکات ایروبیکی با حرکات پلایومتریک در رشته ایروبیک ژیمناستیک یا ایروبیک حرفه ای اشاره کرد.

بهتر است با علم جدید در ورزش ایروبیک آشنا باشیم و به سلامتی افراد بیاندیشیم. بیشتر آسیب­های وارده به یک ورزشکار به علت فشار بیش از اندازه روی پاهای او به هنگام ورزش است. ‌بنابرین‏ بهتر است برنامه ای طراحی شود که فشار آن در سطح پایین باشد. ‌به این نوع برنامه ایروبیک با شدت پایین^[۶۴] و کنترل شده می­گویند.هنگامی که این روش ابداع شد بعضی­ها عقیده داشتند این نوع ورزش فشار کافی برای ایجاد تناسب اندام را وارد نمی­کند، اما پس از تحقیقات و مطالعات در در دانشگاه فیزیکال فیتنس^[۶۵] مشخص شد که اثرات تمرین ایروبیک با شدت پایین بیشتر از تمرین ایروبیک با شدت بالا^[۶۶]ست. لازم به یاد آوری است به دنبال این تحقیقات مشخص شد که آسیب­های وارده در تمرین ایروبیک با شدت بالا در طول هشت هفته به مراتب بیشتر از در تمرین ایروبیک با شدت پایین است (همان منبع).

۲-۲-۱-۳ اهداف ورزش ایروبیک

1. تقویت سیستم هوازی بدن

با توجه به اینکه دستگاه غالب در این ورزش برای تأمین انرژی سیستم هوازی است در نتیجه کارایی این سیستم برای رساندن انرژی به عضلات و سایر ارگان­های بدن از طریق تکرار تمرین تقویت شده افزایش می­یابد و از این طریق سیستم قلبی عروقی و تنفسی تقویت می­ شود.

1. افزایش استقامت بدن

از آنجا که دستگاه غالب در این ورزش سیستم هوازی است در نتیجه قلب نقش مؤثری را ایفا می­ کند و خون مورد نیاز بدن که حاوی مواد غذایی و اکسیژن است را به عضلات می رساند. با تمرینات منظم و اصولی ایروبیک، ضربان قلب کاهش یافته و قلب قادر است که با تعداد ضربان کمتری، خون مورد نیاز را به عضلات برساند. این عمل از طریق کاهش ضربان قلب و افزایش حجم ضربه ای اتفاق می ­افتد یعنی قلب با هر ضربان خون بیشتری را تلمبه می­ کند. این عمل باعث می­ شود که فرد دیرتر خسته شود و در واقع زمان بیشتری می ­تواند به فعالیتش ادامه دهد. چیزی که در اوایل تمرین برای افراد، سخت و خسته کننده است اما بعد از تمرین امکان پذیر و راحت تر خواهد بود. استقامت یعنی توانایی انجام و تکرار حرکات در مدت زمان بیشتر. و از این طریق استقامت فرد افزایش می­یابد. اگرچه تمرینات ایروبیک به طور کلی باعث افزایش استقامت موضعی در عضلات نیز می­ شود ‌بنابرین‏ تمرینات ایروبیک باعث تقویت هر دو نوع استقامت عمومی و موضعی می­ شود.

1. افزایش کارایی دستگاه گردش خون

همچنان که در بالا توضیح داده شد، تمرین منظم و اصولی باعث افزایش کارایی دستگاه گردش خون از طریق کم کردن ضربان قلب و افزایش حجم ضربه ای خون می­ شود. و این عامل نشان دهنده آمادگی فرد است.در واقع با انجام تمرینات، قدرت عضله قلب افزایش می­یابد و با کارایی بیشتری عمل تلمبه انجام ‌می‌گیرد.از طرف دیگر حفره­های داخل قلب هم بزرگتر شده و قبل از هر ضربه خون بیشتری را در خود جا می­دهد. از این رو قلب با صرف انرژی کمتر، و نیز تعداد ضربان کمتر نیاز عضلات و سایر اندام­ها را به خون برآورده می­ کند. از طرف دیگر ثابت شده است که در اثر تمرینات منظم ایروبیک، تعداد مویرگ­هایی که خون را به سمت عضلات می­برند، افزایش می­یابد.

1. کاهش درصد چربی بدن

از آن جایی که سیستم انرژی هوازی است در نتیجه منبع غالب سوخت رسانی در این سیستم چربی است، هر چقدر این تمرینات تکرار شوند بدین طریق چربی­های بدن جهت تأمین انرژی لازم برای فعالیت، مصرف شده و درصد این منبع تولید کننده انرژی در بدن کاهش می­یابد. ‌بنابرین‏ با انجام این تمرینات میزان چربی­های بدن کاهش می­یابد.

1. 1. پیشگیری از امراض قلبی

با توجه به اینکه ریشه اکثر امراض قلبی چاقی است در نتیجه این ورزش از طریق سوختن چربی باعث می­ شود که چربی­های اضافی بدن مصرف شده و امکان ایجاد تصلب شرایین و به طبع آن خطر بروز سکته­های قلبی کاهش می­یابد. ورزش باعث افزایش لیپوپروتیین­های با چگالی بالا^[۶۷] در بدن می­ شود. و از این طریق نقش مثبتی را در جهت جلوگیری از امراض قلبی ایفا می‌کند. HDL چربی­های اضافی داخل رگ­های خونی را برداشته و به سیستم دفع منتقل می­ کند تا از این طریق باعث جلوگیری از تصلب شرایین شود. چربی­های منفی یا مضر در بدن را لیپوپروتیین^[۶۸] با چگالی پایین می­نامند.که این نوع چربی­ها در اثر کاهش تحرک در بدن زیاد شده و باعث ایجاد بیماری­های قلبی از طریق تجمع در داخل دیواره عروق می شود. ورزش باعث افزایش نسبت HDL به LDL می شود. از طریق خطر افزایش LDL را خنثی می‌کند.

1. پیشگیری از افسردگی

از آنجایی که ورزش ایروبیک با موسیقی همراه است، ورزش گروهی است در نتیجه خسته کننده نیست و فرد همواره شاداب و سرحال خواهد بود. از این طریق ایروبیک می‌تواند درمانی برای بیماری مهلک افسردگی باشد. بعد از تمرین منظم هوازی، هورمونی به نام آندروفین در بدن ترشح می­ شود که این هورمون نشاط آور است باعث احساس شادابی در فرد می­ شود. به تدریج افراد با ادامه تمرینات بیشتر متوجه شادابی خود شده و در اصطلاح به ورزش اعتیاد پیدا ‌می‌کنند که البته این اعتیاد سودمندی­های زیادی برای آن­ها در پی دارد.

1. افزایش تمرکز و هماهنگی عصبی عضلانی

حرکات ایروبیک تا حدودی پیچیده وهماهنگ هستند. ‌بنابرین‏ نیاز به درگیری مغزی هم دارند یعنی فرد باید روی حرکاتی که می­خواهد انجام دهد تمرکز کند و دستوراتی که از طریق عصب حرکتی به عضلات می‌آید بتواند سریع انجام دهد. از این طریق ایروبیک باعث افزایش هماهنگی عصبی- عضلانی می شود.

1. ایجاد تناسب اندام

تناسب اندام یکی از هدف­های اصلی ورزش است و در واقع پاداش ورزش به افراد، علاوه بر موارد قبلی که ذکر شد تناسب اندام است. تناسب اندام فرق یک ورزشکار را از غیر ورزشکار مشخص می­ کند. تناسب اندام یعنی رسیدن به وزن مطلوب و شکل تیپ مزومورف در بدن که در این حالت فرد از بدنی عضلانی با حداقل چربی مورد نیاز برخوردار است. این امر از نظر روانی خیلی به فرد کمک می‌کند و عاملی است برای ادامه تمرین. بدون شک ورزش ایروبیک در ئستیابی ‌به این فاکتور جسمانی از اهمیت خاصی برخوردار است.

در حقیقت هر یک از نسبت های فوق بر اساس دیدگاه های مرتبط با خود، وضعیت مالی و عملکرد مالی واحد انتفاعی را مشخص می‌کند.نمودار (۲ـ۱) چهارچوب طبفه بندی نسبت های مالی را به همراه یکدیگر نشان می‌دهد:

نمودار(۲ـ۱) چهارچوب طبقه بندی نسبت های مالی به همراه یکدیگر

نیکومرام و همکاران(۱۳۸۶)، در مطالعات خود در مبحث تجزیه و تحلیل صورت های مالی (تحلیل وضعیت و عملکرد مالی)، مفروضات و اهداف دیدگاه های کلی تحلیلگری را به صورت زیر تبیین نمودند:

جدول مفروضات و اهداف دیدگاه ها (۲ـ۱)

دیدگاه
اهمیت
اهداف

نقدینگی

وجوه نقد، مدیریت دارایی هاو بدهی های کوتاه مدت و سرمایه در گردش

تعیین و سنجش توان پرداخت تعهدات کوتاه مدت

فعالیت(کارایی)

سنجش عملکرد، سنجش کارایی و اثربخشی، تداوم فعالیت

اندازه گیری درجه کارایی استفاده از منابع

اهرمی

سرمایه گذاری، ترکیب ساختار مالی، هزینه تأمین مالی، تأمین ریسک تجاری، مالی و ورشکستگی، توان پرداخت بهره

سنجش ترکیب سهم سهام‌داران و بستانکاران در منابع، نحوه تأمین منابع مالی و سنجش توان پرداخت بهره

سودآوری

سودآوری، تداوم فعالیت، سنجش عملکرد اقتصادی، ارزش سهام، بازدهی فروش، بازده صاحبان سهام

اندازه گیری وضعیت سودآوری، بازدهی فروش و بازدهی دارایی ها

از دیگر نسبت های مالی، نسبت های ارزش بازار (P/E و P/B) می‌باشد:

این دو، شاخص های مهم مالی هستند که از تلفیق ارقام صورت های مالی و ارزش های بازار به دست می‌آیند به نحوی که از تقسیم آخرین قیمت سهام بر آخرین درآمد برآورد شده یا ارزش دفتری هر سهم حاصل می‌شوند و یکی از ارقام مهم و مورد توجه سرمایه گذاران در تجزیه و تحلیل ها در اخذ تصمیمات می‌باشند.

نسبت P/E اولین بار در ۳ اکتبر ۱۹۷۲ در مجله وال استریت بیان شد. در سه دهه اخیر این نسبت بیشترین استفاده را از لحاظ معیار سنجش در جهان سرمایه گذاری داشته است. فهم سطحی از P/E بسیار خطرناک است چرا که نسبت P/E می‌تواند معانی متفاوتی داشته باشد و اگر تفاوت ها بیان نشود ممکن است بیشترین آسیب ها به سرمایه گذار وارد شود. نسبت های P/Eو P/B برای شرکت ها و صنایع در طول زمان بسیار متفاوت است. دلیل آن این است که این نسبت ها تحت تأثیر چرخه های تجاری و نرخ های بهره و سرمایه گذاری ها قرار می گیرند(چارلز پی جونز، ۲۰۰۶).

اهمیت این شاخص ها در ارزیابی عملکرد به دلایل زیر نمود بیشتری پیدا می‌کند:

1. 1. با توجه به اینکه نسبت P/E از تقسیم قیمت بازار بر درآمد سالانه شرکت به دست می‌آید ‌بنابرین‏ سرمایه گذار می‌تواند محاسبه نماید ظرف چه مدتی درآمد حاصل از سود سهام، سرمایه گذاری وی را مستهلک می کند.

1. 1. نوسانات P/E می‌تواند مورد تجزیه و تحلیل سرمایه گذاران قرار گرفته تا بتواند سرمایه گذاری را در بهترین مواقع انجام دهد.

1. مقایسه P/E و P/B سهام شرکت های مختلف نیز برای سرمایه گذاری اهمیت خاصی دارد در صورتی که تفاوتی بین P/E و P/B سهام شرکت های مشابه وجود داشته باشد، سرمایه گذار علاقمند خواهد بود که دلایل مربوطه را کشف نماید و سپس اقدام به سرمایه گذاری در شرکت مذبور نماید(تقوی و پورعلی، ۱۳۸۹).

۲ـ۵ـ شاخص های مالی ارزیابی عملکرد شرکت

روش های مختلفی از جهات متفاوت برای ارزیابی عملکرد مالی وجود دارد . در یکی از این طبقه بندی ها، روش های ارزیابی عملکرد مالی را به چهار دسته ذیل تقسیم می‌کنند (اصغری،۱۳۸۵).

۲ـ۵ـ۱ـ روش هایی که در آن ها از اطلاعات حسابداری برای ارزیابی عملکرد استفاده می شود(نسبت های مالی همچون(ROA) و (ROE))

یکی از پیامدهای سیر تحول حسابداری، استفاده از نسبت های مالی جهت ارزیابی عملکرد و تجزیه و تحلیل صورتها مالی است که پیدایش آن ها مربوط به اواخر قرن نوزدهم میلادی می‌باشد. اطلاعات حسابداری مهم ترین بخش اطلاعاتی در یک ارزیابی عملکرد محسوب می شود و در تمام معیارها و مبانی، اصلی اساسی و انکارناپذیر است. یکی از انواع تجزیه و تحلیل ها، تجزیه و تحلیل نسبت های مالی است که خود نوعی معیار ارزیابی عملکرد می‌باشد و بنیان آن به طور کامل به صور تهای مالی شامل ترازنامه، صورت سود و زیان و صورت گردش وجوه نقد بستگی دارد(مهرانی وکرمی،۱۳۸۳).

۲ـ۵ـ۲ـ روش هایی که ترکیبی از اطلا عات حسابداری و بازار را برای ارزیابی عملکرد مورد استفاده قرار می‌دهند مانند نسخه های مختلف Q توبین و یا نسبت P/E

کلیه نسبت هایی که به نسبت های ارزشیابی مشهور هستند در این دسته قرار دارند. این نسبت ها با ترکیب معقول ریسک و بازده از طریق اطلاعات بازار و نیز ترکیب آن با اطلاعات حسابداری مبنای ارزشیابی مناسبی جهت ارزیابی عملکرد شرکت ما را فراهم می آورند. نسبت ها ‌به این شرح می‌باشند:

ـ نسبت قیمت به درآمد هر سهم^[۱۱]

یکی از رایج ترین و پرکاربردترین نسبت ها برای تجزیه و تحلیل ارزش یک شرکت چه از سوی سرمایه داران جهت سرمایه گذاری و چه از سوی سهام‌داران از بعد مالکیت شرکت می‌باشد. این نسبت از تقسیم قیمت بازار سهام شرکت به درآمد هر سهم به دست می‌آید. یکی از نکات قابل توجه این نسبت، استفاده به روز از اطلاعات بازار می‌باشد(صالحی،۱۳۸۰).

ـ نسبت قیمت به ارزش دفتری سهام^[۱۲]

این نسبت از تقسیم ارزش بازار هر سهم به ارزش دفتری هر سهم به دست می‌آید. ارزش دفتری هر

سهم معرف حقوق صاحبان سهام عادی به ارزش تاریخی به ازای هر سهم است.

ـ نسبت Q توبین

یکی از معیارهای مهم ارزیابی عملکرد شرکت ها نسبت Q توبین می‌باشد. این معیار در دهه ۱۹۷۰ مطرح و در دهه های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ به طور گسترده ای توسط محققان مورد استفاده قرار گرفت. نسبت Q توبین از تقسیم ارزش بازار اوراق بهادار شرکت از هر نوع و بدهی های بلند مدت به اضافه ارزش دفتری بدهی های کوتاه مدت بر ارزش جایگزینی دارایی های شرکت به دست می‌آید. شایان توجه است که منظور از اوراق بهادار سهام عادی، سهام ممتاز و انواع اوراق قرضه منتشره شرکت می‌باشد. نسبت Qتوبین توسط پروفسور جیمز توبین^[۱۳] در تجزیه و تحلیل های اقتصادی کلان به منظور پیش‌بینی آینده فعالیت های سرمایه گذاری به وجود آمد. زمانی که نسبت Q توبین از یک بزرگتر باشد نشان دهنده این است که سرمایه گذاری در دارایی ها، تولیدکننده درآمدها یی است که ارزش بیشتر از مخارج سرمایه ای را ایجاد می‌کنند و زمانی که نسبت Q توبین کوچکتر از یک است ‌به این معنا است که سرمایه گذاری در دارایی ها رد می شود و بازدهی چندانی نداشته است(صالحی،۱۳۸۰).

۲ـ۵ـ۳ـ نسبت هایی که با بهره گرفتن از داده های مدیریت مالی مورد استفاده قرار می گیرند مانند بازدهی هر سهم و بازده اضافی هر سهم

بازده هر سهم و بازده اضافی هر سهم را می توان به روش های زیر محاسبه نمود:

ـ بازده هر سهم

با نگاهی کلی و اجمالی به سهامدارانی که در سهام شرکت های مختلف سرمایه گذاری می‌کنند در